Yurt Dışından Miras Paylaşımı ve Muris Muvazaası Davası

Yurt dışından miras paylaşımı, Türkiye'ye gelmeden de büyük ölçüde yürütülebilir; ancak önce kimlerin mirasçı olduğunu gösteren belgeyi almanız, ardından paylaşımı anlaşarak mı yoksa dava yoluyla mı yapacağınıza karar vermeniz gerekir. Gurbette yaşayan mirasçıların sık karşılaştığı bir başka sorun da anne veya babanın sağlığında Türkiye'deki evi ya da tarlayı bir kardeşe "satış" göstererek devretmiş olmasıdır. Bu yazıda 05.11.2026 itibarıyla yurt dışında yaşayan mirasçı için veraset ilamından paylaşıma ve muris muvazaası davasına kadar izlenecek yolu sırasıyla anlatıyoruz.

Banka hesapları, tapuda intikal ve vergi işlemlerinin ayrıntıları yurt dışından miras işlemleri yazısında ele alınmıştır. Diğer miras konuları için miras hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yurt dışındaki mirasçı veraset ilamını konsolosluktan alabilir mi?

Hayır, kural olarak alamaz. Yabancı ülkelerde noterlik işlerini konsoloslar yürütür (Noterlik Kanunu m.191); ancak Kanunun 193. maddesi konsoloslara uygulanacak hükümleri tek tek saymıştır ve noterlere mirasçılık belgesi verme yetkisi tanıyan 71/A maddesi bunların arasında değildir. Nitekim örneğin Londra Başkonsolosluğu mirasçılık belgesi (veraset ilamı) düzenlemediğini açıkça duyurmaktadır.

Belge, Türk Medeni Kanununun (TMK) 598. maddesine göre Türkiye'de noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Yurt dışındaki mirasçı bunun için Türkiye'deki bir yakınına veya avukata vekalet verebilir. Mirasçılık belgesinin verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belge yabancılar tarafından talep ediliyorsa noter belge veremez (Noterlik Kanunu m.71/B); bu durumlarda yol sulh hukuk mahkemesidir. Mirasçılardan biri yalnızca yabancı ülke vatandaşıysa bu ihtimali baştan hesaba katın.

Türkiye'deki işler için verilecek vekaletnameyi Türk konsolosluğunda düzenletmek, apostil ve tercüme sorunlarını ortadan kaldırır. Tapuda işlem gerektiren vekaletnameler ve mirasın taksimi sözleşmesi düzenleme şeklinde yapılır (Noterlik Kanunu m.89); bu hüküm konsoloslar için de uygulanır. Vekaletnamede dava açma, sulh ve feragat gibi yetkilerin açıkça yazılması gerekir. Konsolosluk ile yabancı noter arasındaki farklar yurt dışından vekaletname yazısında anlatılmıştır.

Türkiye'deki ev ve tarla hangi hukuka göre paylaşılır?

Miras, ölen kişinin milli hukukuna tabidir; Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında ise her durumda Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılması da terekenin bulunduğu ülkenin hukukuna tabidir (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, MÖHUK m.20). Anne veya babanız yurt dışında yaşamış, hatta başka bir ülkenin vatandaşı olmuş olsa bile Türkiye'deki evi ve tarlası Türk Medeni Kanununa göre paylaşılır.

Almanya'daki mirasçılar için ayrıca Türk-Alman Tereke Anlaşması önem taşır. Anlaşmanın 17. paragrafına göre, mirasbırakanın vatandaşı olduğu devletin yetkili makamınca verilen mirasçılık belgesi, kural olarak yalnızca taşınır mallar bakımından diğer devlette de ispat için yeterli sayılır. Türkiye'deki tapu işlemleri için ise uygulamada genellikle Türkiye'de alınmış bir mirasçılık belgesi istenir; yurt dışında alınan bir belgeyle doğrudan tapuya gitmeden önce durumunuzu tapu müdürlüğünden veya bir avukattan teyit edin.

Miras paylaşımı nasıl yapılır: tapuda anlaşma mı, dava mı?

Ölümle birlikte mirasçılar arasında miras ortaklığı doğar ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur (TMK m.640). Taşınmazın mirasçılar adına tapuya tescili (intikal) paylaşım anlamına gelmez; tapu bu aşamada da bütün mirasçılar adına elbirliği halinde kayıtlıdır. Paylaşma için iki yol vardır.

Anlaşarak paylaşım (rızai taksim): Mirasçılar yazılı bir paylaşma sözleşmesi yapabilir; bu sözleşmeyle elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürmeyi de kabul edebilirler (TMK m.676). Bütün mirasçıların katılımı gerekir. Yurt dışındaki mirasçı sözleşmeyi konsoloslukta düzenletebilir veya tapuda kendisi adına işlem yapması için özel yetkili bir vekil atayabilir.

Dava yoluyla paylaşım: Anlaşma sağlanamazsa her mirasçı, terekedeki malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir (TMK m.642). Ancak taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B). Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.18/A/9). Taraflar görüşmelere bizzat veya avukatları aracılığıyla katılabilir (m.15/6); arabulucu tarafları her türlü iletişim vasıtasıyla davet edebildiğinden (m.18/A/7) yurt dışındaki mirasçıya da ulaşılabilir. Sürecin devamı ve satış aşaması ortaklığın giderilmesi davası yazısında anlatılmıştır.

Muris muvazaası davası yurt dışından açılabilir mi?

Evet. Mirasbırakan, gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı tapuda satış gibi göstererek bir mirasçıya veya üçüncü kişiye devretmişse, miras hakkı çiğnenen mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu kural Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararıyla yerleşmiştir; hukuki dayanağı, kimlerin dava açabileceği ve mal kaçırma kastının belirtileri muris muvazaası davası yazısında ayrıntılı anlatılmıştır. Davayı açmak için Türkiye'de bulunmanız gerekmez; konsoloslukta düzenletilen dava vekaletnamesiyle avukat davayı sizin adınıza açabilir ve yürütebilir. Mahkeme gerekli görürse tarafların bizzat dinlenmesine (isticvap) karar verebilir (HMK m.169).

Dava, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır; bu yetki kesindir (HMK m.12). Muris muvazaasına dayanan tapu iptali ve tescil davası HUAK m.18/B'de sayılan uyuşmazlıklar arasında yer almadığından, bu dava için kural olarak dava şartı arabuluculuk öngörülmemiştir. Yargıtay uygulamasında muris muvazaasına dayanan dava belirli bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye bağlı tutulmamaktadır; ancak bu, beklemek için bir gerekçe değildir. Taşınmaz iyiniyetli bir üçüncü kişiye satılırsa onun kazanımı korunur (TMK m.1023). Bu nedenle dava ile birlikte tapu kaydına ihtiyati tedbir konulması istenebilir (HMK m.389).

Yurt dışında yaşayan mirasçı için en zor kısım çoğu zaman delil toplamaktır. Yargıtay uygulamasında mirasçıların muvazaa iddiasını tanık dahil her türlü delille ispatlayabildiği kabul edilir. Devir tarihindeki satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark, alıcının ödeme gücü, mirasbırakanın o tarihte satış için makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı ve aile içindeki ilişkiler mahkemece birlikte değerlendirilir. Tapu kayıtları ve satış belgeleri dava sırasında mahkeme kanalıyla getirtilebilir.

Dava konusu taşınmaz değilse ya da devir gerçekten bir bağışlama olarak yapılmışsa, saklı paylı mirasçılar için tenkis davası gündeme gelebilir. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halde mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).

Yurt dışındaki mirasçı veraset vergisi beyannamesini ne zaman verir?

Beyanname süresi ölümün gerçekleştiği yere ve mirasçının bulunduğu ülkeye göre değişir (Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9). Ölüm Türkiye'de gerçekleşmişse, yurt dışında bulunan mirasçı beyannamesini ölüm tarihini izleyen altı ay içinde verir; Türkiye'deki kardeşinin süresi ise dört aydır. Yurt dışındaki mükellefler beyannamelerini Türk konsolosluklarına verebilir (m.8). Ayrıca mirası reddetmek istiyorsanız üç aylık ret süresinin ölümü öğrendiğiniz tarihten başladığını unutmayın (TMK m.606).

01.01.2026'dan itibaren füruğ (evlatlıklar dahil çocuklar ve torunlar) ile eşten her birine isabet eden miras hissesinde istisna tutarı 2.907.136 TL'dir; füruğ yoksa eş için 5.817.845 TL uygulanır (VİVK Genel Tebliği Seri No: 57). İstisna altında kalsanız bile beyanname yükümlülüğünüzü ayrıca kontrol edin.

Yurt dışından miras paylaşımında hangi sırayı izlemelisiniz?

Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.