Yurt Dışından Vekaletname: Konsolosluk mu, Apostil mi?

Yurt dışında yaşarken Türkiye'de ev satmak, miras işlemlerini yürütmek, dava açmak veya banka işlemi yaptırmak için çoğu zaman bir yakınınıza ya da avukata yetki vermeniz gerekir. Yurt dışından vekaletname vermenin iki yolu vardır: Türk dış temsilciliğinde (konsoloslukta) düzenletmek veya yaşadığınız ülkenin noterinde düzenletip apostil şerhiyle Türkiye'ye göndermek. Aşağıda iki yolun farkını, gerekli belgeleri ve vekaletnamede dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.

Yurt dışında yaşayanların Türkiye'deki diğer resmi işlemleri için vatandaşlık ve yabancılar hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.

Yurt dışından vekaletname hangi yollarla verilir?

Noterlik Kanununun 191. maddesine göre yabancı ülkelerde noterlik işleri konsoloslar tarafından yürütülür ve işlem konsolosluk binasında yapılır (m.192). Konsoloslukta düzenlenen vekaletname, Türkiye'deki bir noterin düzenlediği vekaletname gibi kullanılır; ayrıca apostil veya tercüme gerektirmez.

İkinci yol, bulunduğunuz ülkenin noterine gitmektir. Yabancı makamın düzenlediği belgedeki imza ve mühür, kural olarak Türk konsolosu tarafından onaylanır (m.195). Türkiye ve Almanya, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesine taraf olduğundan bu onay, belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamının vereceği apostil şerhiyle yapılır; ayrıca konsolosluk onayı gerekmez. Sözleşmeye taraf olmayan bir ülkede düzenlenen belgelerde ise o ülkedeki Türk konsolosluğunun tasdiki aranır. Almanya'da apostil şerhini veren makam belgenin türüne ve eyalete göre değişir; noter belgelerinde bu görev çoğu zaman mahkeme idaresine (örneğin noterin bağlı olduğu Landgericht başkanlığına) aittir. Yetkili makamı noterinizden öğrenebilirsiniz.

Konsoloslukta vekaletname nasıl çıkarılır?

Türkçe bilmeyenler konsolosluğa kayıtlı yeminli bir tercümanla gitmelidir. Okuma yazma bilmeyenler için iki tanık gerekir; gerektiğinde, özellikle ileri yaştakilerden, güncel sağlık raporu istenebilir.

Yabancı noterden alınan vekaletname Türkiye'de geçerli mi?

Kural olarak kullanılabilir; ancak belgenin Türkiye'de işlem görebilmesi için apostil şerhi (Sözleşmeye taraf olmayan ülkelerde konsolosluk tasdiki) taşıması, Türkçeye yeminli tercüman tarafından çevrilmesi ve tercümenin Türkiye'de noter veya yurt dışında konsolosluk tarafından onaylanması gerekir. Konsolosluklar yalnızca kendilerine kayıtlı yeminli tercümanların çevirilerini tasdik eder.

Tapu işlemlerinde ek şartlar vardır. Tapuda işlem gerektiren vekaletnamelerin yurt dışında da düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün (TKGM) yurt dışında düzenlenen vekaletnamelere ilişkin 2015/5 sayılı Genelgesine ek kılavuzda bu şekil şartının ölçütleri örneklerle açıklanır: vekaletnamenin düzenlendiği ülkenin resmi dilinde olması, vekalet verenin fotoğrafını içermesi ve fotoğrafın düzenleyen makamın mührü veya kaşesiyle onaylanması, apostil ya da tasdik şerhi taşıması ve Türkiye'de noterce ya da konsoloslukça onaylanmış Türkçe tercümesinin eklenmesi bunlar arasındadır. Genelge ve kılavuz güncellenebileceğinden, satış vekaletnamesini yabancı noterde düzenletmeden önce işlemi yapacak tapu müdürlüğünün görüşünü almak ya da vekaletnameyi konsoloslukta düzenletmek pratik bir yoldur.

Mahkeme işlerinde avukatın, noter tarafından düzenlenen veya onaylanan vekaletnameyi dosyaya sunması gerekir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu, HMK m.76). Konsolosluklar yurt dışında noterlik görevini yürüttüğünden, konsoloslukta düzenlenen dava vekaletnamesi bu şartı karşılar.

Vekaletnamede hangi yetkiler açıkça yazılmalı?

Genel ifadeler her işi kapsamaz. Türk Borçlar Kanununun (TBK) 504. maddesine göre vekil, özel olarak yetkilendirilmedikçe dava açamaz, sulh olamaz, hakeme başvuramaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlama yapamaz, kefil olamaz, taşınmazı devredemez ve bir hakla sınırlandıramaz.

Dava vekaletnamesinde de sulh, davadan feragat, davayı kabul, ibra, tahkim ve alternatif çözüm yollarına başvurma gibi yetkilerin açıkça verilmesi gerekir (HMK m.74). Boşanma gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalar için vekaletnamede bu davanın açıkça belirtilmesi gerekir. Tapuda işlem yapılmasını gerektiren vekaletnameler ise noterlikte düzenleme şeklinde yapılır; yalnızca imza onayı yeterli değildir (Noterlik Kanunu m.89).

• Satış vekaletnamesinde taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgileri,
• Satış bedelini tahsil etme (ahzukabz) yetkisi,
• Tapu harcı ve masraflarını ödeme, gerekli belgeleri alma yetkisi,
• Miras işlemlerinde mirasçılık belgesi alma ve intikal işlemlerini yürütme yetkisi.

Vekaletname ne zaman sona erer, nasıl azledilir?

Kanunda vekaletname için genel bir geçerlilik süresi yoktur. Vekalet veren, vekaleti her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir (TBK m.512). Vekalet, sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekilin veya vekalet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla kendiliğinden sona erer (TBK m.513). Uygulamada bazı kurumlar çok eski tarihli vekaletnameleri ek kontrole tabi tutabildiğinden, önemli bir işlemden önce kurumun uygulamasını sormak yararlıdır.

Azil için konsoloslukta veya yerel noterde azilname düzenletilir. Azilnamede vekilin kimlik ve adres bilgileri ile iptal edilen vekaletnamenin düzenlendiği noterlik, tarih ve yevmiye numarası yazılır; bu bilgiler bilinmiyorsa “tarihini ve sayısını hatırlamadığım vekaletname” ifadesiyle de azilname yapılabilir. Vekilin azli öğrenmeden önce yaptığı işlemlerden vekalet veren sorumlu olduğundan (TBK m.514), azlin vekile ve işlem yapılan kurumlara bildirilmesi önemlidir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.