Kısa yanıt
Vasiyetname, Türk Medeni Kanununa göre üç şekilde yapılır: noter veya sulh hakimi önünde iki tanıkla resmi vasiyetname, baştan sona el yazısıyla yazılıp tarih atılarak imzalanan el yazılı vasiyetname ya da yalnızca olağanüstü durumlarda iki tanığa yapılan sözlü vasiyet. Vasiyet için ayırt etme gücü ve 15 yaşını doldurmak gerekir; saklı paylar vasiyetle ortadan kaldırılamaz.
Bu yazıda
Mallarınızın ölümünüzden sonra kime ve nasıl kalacağını belirlemek istiyorsanız ilk soru şudur: Vasiyetname nasıl yapılır? Türk Medeni Kanunu (TMK) vasiyet için yalnızca üç şekil tanır ve bu şekillere uyulmadan yapılan vasiyetname, mirasçıların açacağı bir iptal davasıyla ortadan kaldırılabilir. Bu yazıda noterde yapılan resmi vasiyetnameyi, el yazılı ve sözlü vasiyeti, vasiyet ehliyetini, saklı pay sınırını, vasiyetten dönmeyi ve ölümden sonra vasiyetnamenin açılmasını 17.10.2026 itibarıyla yürürlükteki kurallara göre anlatıyoruz.
Vasiyetname yapmak için hangi şartlar gerekir?
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m.502). Kanun, miras sözleşmesinden farklı olarak vasiyet için ergin olmayı ve kısıtlı bulunmamayı aramaz (TMK m.503). Bu nedenle kısıtlı bir kişi de ayırt etme gücü varsa vasiyetname yapabilir.
Ayırt etme gücü, vasiyetnamenin yapıldığı an itibarıyla değerlendirilir. İleri yaş veya ağır hastalık halinde, mirasbırakanın o sırada tasarruf ehliyeti bulunmadığı iddiasıyla iptal davası açılması sık görülen bir uyuşmazlıktır (TMK m.557/1). Uygulamada noterler bu tür durumlarda ayırt etme gücünü gösteren bir hekim raporu isteyebilmektedir; rapor kanuni bir şekil şartı olmasa da ileride ispat bakımından önemli bir güvencedir. Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılan vasiyet de iptal edilebilir (TMK m.504, m.557/2).
Noterde resmi vasiyetname nasıl yapılır?
Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir; resmi memur sulh hakimi, noter veya kanunla bu yetki verilmiş başka bir görevli olabilir (TMK m.532). Uygulamada en çok başvurulan yol noterdir ve süreç genellikle tek bir randevuda tamamlanır.
Noterde resmi vasiyetname düzenleme adımları
Arzularınızı netleştirin
Kimin hangi malı veya hangi oranı alacağını önceden yazılı not haline getirin. Taşınmazlar için tapu bilgilerini, banka hesapları için banka adlarını yanınızda bulundurun.
İki tanık belirleyin
Tanıklar okur yazar olmalı, fiil ehliyetine sahip bulunmalı ve ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklı olmamalıdır. Eşiniz, üstsoy ve altsoy kan hısımlarınız, kardeşleriniz ve bunların eşleri tanık olamaz (TMK m.536/1).
Arzularınızı memura bildirin
Noter vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okumanız için size verir. Siz okuyup imzalarsınız; noter de tarih koyarak imzalar (TMK m.533).
Tanıkların önünde beyanda bulunun
İmzadan hemen sonra vasiyetnameyi okuduğunuzu ve son arzularınızı içerdiğini noterin huzurunda iki tanığa beyan edersiniz. Tanıklar bu beyanın önlerinde yapıldığını ve sizi tasarrufa ehil gördüklerini yazarak imzalar; vasiyetnamenin içeriğini öğrenmeleri gerekmez (TMK m.534).
Saklama ve bildirim
Resmi vasiyetnamenin aslını düzenleyen memur saklar (TMK m.537). Noter durumu vasiyet yapanın kayıtlı olduğu nüfus müdürlüğüne bildirir ve ölüm halinde vasiyetnamenin onaylı örneğini sulh hakimine verilmek üzere Cumhuriyet başsavcılığına gönderir (Noterlik Kanunu m.69). Açılmadan önce vasiyetnamenin örneği yalnızca vasiyet yapana veya özel yetkili vekiline verilir (Noterlik Kanunu m.94).
Vasiyetnameyi kendisi okuyamayan veya imzalayamayan kişi için memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde okur; tanıklar bunu da vasiyetnameye yazarak imzalar (TMK m.535). Önemli bir yasak daha vardır: düzenlemeye katılan memura, tanıklara ve bunların yakınlarına o vasiyetname ile kazandırma yapılamaz (TMK m.536/2). Kendisine mal bırakılacak kişiyi tanık yapmak, o kazandırmanın iptaline yol açabilir (TMK m.558/3).
El yazılı vasiyetname geçerli mi, nasıl yazılır?
Evet, el yazılı vasiyetname geçerli bir şekildir ve noter ya da tanık gerektirmez. Ancak üç şartı birlikte taşımalıdır: başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmalı, yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmeli ve imzalanmalıdır (TMK m.538/1). Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan ya da başkasına yazdırılan bir metin bu şartı karşılamaz; video veya ses kaydı da kanunda sayılan vasiyet şekilleri arasında yer almaz.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hakimine veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m.538/2). Bu zorunlu değildir; ancak evde saklanan bir vasiyetnamenin kaybolması veya ölümden sonra bulunamaması riski vardır. Notere bırakılan vasiyetname için de noter, nüfus müdürlüğüne bildirim yapar ve ölüm halinde vasiyetnamenin sulh hakimine ulaşmasını sağlar (Noterlik Kanunu m.69). Kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği aynen ve tamamen belirlenemeyen vasiyetname hükümsüz kalır (TMK m.543/2).
Sözlü vasiyet hangi durumlarda yapılabilir?
Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur. Mirasbırakan yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmi ya da el yazılı vasiyetname yapamıyorsa son arzularını iki tanığa anlatır (TMK m.539). Tanıklardan biri bu arzuları yer ve tarihle birlikte hemen yazar, iki tanık imzalar ve belgeyi vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine verir; tanıklar doğrudan mahkemeye giderek beyanlarını tutanağa da geçirtebilir (TMK m.540).
Sözlü vasiyet geçicidir: mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihten bir ay sonra hükümden düşer (TMK m.541). Okur yazar olma şartı dışında, resmi vasiyetnamedeki tanıklık yasakları sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.
| Şekil | Kim düzenler? | Tanık | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Resmi vasiyetname | Noter, sulh hakimi veya yetkili görevli | 2 tanık | İspat ve saklama bakımından güçlü bir yol; noter ücreti ve harç ödenir |
| El yazılı vasiyetname | Mirasbırakanın kendisi | Gerekmez | Tamamı el yazısı, tarih (yıl, ay, gün) ve imza zorunlu |
| Sözlü vasiyet | İki tanık, ardından mahkeme | 2 tanık | Yalnız olağanüstü durumlarda; diğer şekiller mümkün olunca 1 ay sonra düşer |
Vasiyetle mirasçılar mirastan tamamen çıkarılabilir mi?
Kural olarak hayır. Altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir (TMK m.505). Saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için ise altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçüdür (TMK m.506). Kardeşlerin saklı payı yoktur.
Saklı payı zedeleyen vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı paylı mirasçı tenkis davası açarak payını tamamlatabilir. Mirasçılıktan çıkarma ise yalnızca kanunda sayılan ağır sebeplerle ve sebep vasiyetnamede belirtilerek mümkündür (TMK m.510, m.512).
Vasiyetnameden nasıl dönülür, ölümden sonra ne olur?
Mirasbırakan, kanuni şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapmak suretiyle önceki vasiyetnameden her zaman tamamen veya kısmen dönebilir (TMK m.542); vasiyetnameyi yok ederek de dönebilir (TMK m.543). Önceki vasiyetname kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, öncekini tamamladığı kuşkuya yer bırakmayacak biçimde anlaşılmadıkça sonraki vasiyetname öncekinin yerini alır. Belirli bir malı bırakan vasiyet de, mirasbırakan o mal üzerinde sonradan bununla bağdaşmayan bir tasarrufta bulunursa, örneğin malı satarsa, kural olarak ortadan kalkar (TMK m.544).
Ölümden sonra vasiyetnameyi bulan, saklayan veya düzenleyen herkes, geçerli olup olmadığına bakmaksızın onu hemen sulh hakimine teslim etmek zorundadır (TMK m.595). Vasiyetname, teslimden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılır ve ilgililere okunur; bilinen mirasçılar açılışa çağrılır (TMK m.596). Mirasçılara vasiyetnamenin kendilerini ilgilendiren kısımlarının onaylı örneği tebliğ edilir (TMK m.597). Yasal mirasçılık belgesinin nasıl alınacağı için veraset ilamı nasıl alınır yazısına bakabilirsiniz.
Şekle aykırılık, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı nedeniyle iptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Her halde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçince dava hakkı düşer; hükümsüzlük ise def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559).
Vasiyetnamenin içeriği, saklı payların hesabı ve şekil şartları somut duruma göre farklı sonuçlar doğurabilir. Miras planlamasına ilişkin diğer konular miras hukuku sayfasında özetlenmiştir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Vasiyetname noterde mi yapılmalı, el yazısıyla yazılan vasiyetname geçerli mi?
El yazısıyla yazılan vasiyetname de geçerlidir; noter zorunlu değildir. Ancak metnin baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması, yıl, ay ve gün olarak tarih taşıması ve imzalanması gerekir (TMK m.538). Bilgisayar çıktısı bu şartı karşılamaz. Noterde iki tanıkla yapılan resmi vasiyetname ise ispat ve saklama bakımından daha güvenlidir; ehliyet tartışmalarına karşı da daha güçlü bir delil oluşturur.
Vasiyetname için kaç tanık gerekir, kimler tanık olamaz?
Resmi vasiyetname ve sözlü vasiyet için iki tanık gerekir; el yazılı vasiyetnamede tanık aranmaz. Fiil ehliyeti bulunmayanlar, okur yazar olmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz (TMK m.536); sözlü vasiyette okur yazar olma şartı aranmaz (TMK m.539/3). Tanıklara ve yakınlarına aynı vasiyetnameyle mal bırakılması da yasaktır.
Vasiyetname ile bütün mallar tek bir çocuğa bırakılabilir mi?
Diğer çocuklar, eş veya ana-baba gibi saklı paylı mirasçılar varsa bütün malların tek kişiye bırakılması saklı payları zedeler. Vasiyetname yine de kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak payını tamamlatabilir. Saklı payı olan mirasçı yoksa, örneğin yalnız kardeşler mirasçıysa, mirasbırakan mirasının tamamı üzerinde serbestçe tasarruf edebilir.
Vasiyetname sonradan değiştirilebilir veya iptal edilebilir mi?
Evet. Mirasbırakan sağ olduğu sürece kanuni şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapabilir veya eski vasiyetnameyi yok ederek ondan dönebilir (TMK m.542, 543). Yeni vasiyetname öncekini açıkça tamamlamıyorsa onun yerini alır. Ölümden sonra ise mirasçılar şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı gibi sebeplerle kanuni süreler içinde iptal davası açabilir.
Vasiyetname ölümden sonra nasıl açılır?
Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi veya noter, ölümü öğrenince onu sulh hakimine teslim etmek zorundadır. Sulh hakimi vasiyetnameyi teslimden itibaren bir ay içinde açar ve ilgililere okur; bilinen mirasçılar açılışa çağrılır (TMK m.595, 596). Ardından mirasçılara kendilerini ilgilendiren kısımlar tebliğ edilir. İptal davası için on yıllık üst süre de kural olarak açılma tarihinden başlar.