Kaza Hasar Bedeli ve İkame Araç Masrafı Kimden Alınır?

Trafik kazasından sonra en çok sorulan soru; onarım masrafının, onarım süresince kiralanan aracın ve aracı kullanamamaktan doğan kaybın kimden alınacağıdır. Kaza hasar bedeli çoğu zaman karşı tarafın trafik sigortasından karşılanır; ancak ikame araç ve kullanım kaybı için kural farklıdır. Aşağıda zarar kalemlerini, 2026 limitlerini, pert araç durumunu ve başvuru adımlarını açıklıyoruz.

Sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin genel çerçeve için sigorta hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Trafik kazasında hasar bedeli kimden istenir?

Karayolları Trafik Kanununun (KTK) 85. maddesine göre motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına yol açarsa aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi müteselsilen sorumludur. Kusurlu sürücü de haksız fiil hükümlerine göre sorumludur (Türk Borçlar Kanunu m.49). İşletenin bu sorumluluğu zorunlu mali sorumluluk sigortasıyla (ZMSS, trafik sigortası) güvence altına alınır (KTK m.91); zarar gören, dava açmadan önce sigortacıya yazılı olarak başvurur (KTK m.97).

Trafik sigortacısı, sigortalısının kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı ödeme yapar. 01.01.2026–31.12.2026 dönemi için ilan edilen teminat limitlerinde maddi zararlar araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL'dir. Limiti aşan zarar kusurlu işleten ve sürücüden istenebilir; karşı aracın ihtiyari mali mesuliyet (İMM) poliçesi varsa bu poliçe de devreye girebilir. Dilerseniz onarımı kendi kasko poliçenizden yaptırabilirsiniz; bu durumda kasko şirketi ödediği tutar kadar sizin yerinize geçerek karşı tarafa başvurur (Kasko Genel Şartları B.4.3). Karşı aracın trafik sigortası yoksa Güvence Hesabı yalnızca bedensel zararları karşılar, araç hasarını ödemez (5684 s. K. m.14/2-b); bu durumda hasar işleten ve sürücüden istenir.

Hasar bedeli nasıl belirlenir, orijinal parça hakkınız var mı?

Hasar bedeli, aracın kaza öncesi durumuna getirilmesi için gereken makul onarım giderleridir ve genellikle sigorta eksperinin raporuyla belirlenir. 01.07.2026'da yürürlüğe giren trafik sigortası genel şartları değişikliğine göre hasar gören orijinal parça onarılamıyorsa orijinal parçayla değiştirilir. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ancak onayınız alınırsa ya da orijinal parçayla değişim mümkün değilse kullanılabilir; bunu ispat yükü sigortacıdadır. Bu uygulama sonucunda araçta değer artışı olsa bile fark tazminattan düşülemez.

Hasarlı parça zaten orijinal değilse ve onarılamıyorsa yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parçayla değiştirilir; bu mümkün değilse orijinal parça takılır. Sigortacı, genel şartlarda sayılan belgeler kendisine ulaştıktan sonra sekiz iş günü içinde teminat içindeki tutarı ödemek zorundadır (KTK m.99).

Araç pert olursa ne olur?

Eksper raporuyla aracın ağır hasarlı olduğu belirlenirse, trafik sigortacısı aracın trafikten çekildiğini gösteren “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödemez (ZMSS Genel Şartları B.2.3). Kaskoda da onarım masrafı aracın değerini aşar ve araç onarılamaz hale gelirse tam hasar kabul edilir; bu durumda hurda tescil belgesi, onarılabilir ağır hasarda ise trafikten çekme belgesi istenir (Kasko Genel Şartları B.3.3.2.2).

Pert araçta değer kaybı istenmez; hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçların değer kaybı talepleri trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/l). Tazminatın hesabında aracın kaza tarihindeki piyasa (rayiç) değeri esas alınır. Aracı hasarlı haliyle elinizde tutmak isterseniz kaskoda, rayiç değer ile hasarlı halinin değeri arasındaki fark ödenebilir.

İkame araç ve kullanım kaybı tazmin edilir mi?

Onarım süresince araç kiralamak zorunda kaldıysanız (ikame araç) veya aracınızı kullanamadığınız için zarara uğradıysanız (kullanım kaybı, araç mahrumiyeti), bu zararlar kural olarak tazmin edilebilir; ancak trafik sigortasından alınması genellikle mümkün olmaz. KTK m.92/k, gelir kaybı, kar kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında tutar. İkame araç bedeli bu maddede açıkça sayılmamıştır; ancak uygulamada sigortacılar bu talebi çoğunlukla dolaylı zarar olarak değerlendirip karşılamadığından, talep genellikle kusurlu işleten ve sürücüye yöneltilir.

Kendi kasko poliçenizde kullanım ve gelir kaybı ek teminatı varsa, tam hasarda tazminat ödenene veya kısmi hasarda onarım bitene kadar geçen süre için poliçede yazılı limitle ödeme alabilirsiniz (Kasko Genel Şartları A.4.8). İMM poliçelerinin bu zararları karşılayıp karşılamadığı poliçe şartlarına bağlıdır. İkame araç ve kullanım kaybını ispat için şunlar önemlidir:

• Araç kiralama sözleşmesi ve faturalar,
• Aracın serviste kaldığı süreyi gösteren servis kayıtları; talep edilen süre makul onarım süresiyle sınırlı tutulur,
• Ticari araçlarda (taksi, servis, kamyon) çalışılamayan günlerdeki kazancı gösteren kayıtlar,
• Kusurlu işleten ve sürücüye yaptığınız yazılı talep ve alınan cevaplar.

Başvuru ve ödeme süreci nasıl işler?

Tazminat alacağınız başkasına devredilemez; yalnızca siz, vekalet verdiğiniz yakınlarınız veya avukatınız takip edebilirsiniz (5684 s. K. ek m.6). Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yılda, her halde kazadan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (KTK m.109).

Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.