Kısa yanıt
Yurt dışı çıkış yasağı çoğunlukla bir ceza soruşturması veya davasında hakimin verdiği adli kontrol tedbiridir (CMK m.109/3-a). Varlığını en güvenilir biçimde dosyanın bulunduğu savcılık veya mahkeme kayıtlarından öğrenirsiniz. Kaldırılması için aynı mercie dilekçe verilir; ret kararına iki hafta içinde itiraz edilebilir.
Bu yazıda
Yıllık izin için Türkiye'ye geldiniz, dönüş günü havalimanında pasaport kontrolünde “hakkınızda çıkış yasağı var” cevabıyla karşılaştınız. Ya da Türkiye'deki bir dosyadan haberdarsınız ve seyahat etmeden önce emin olmak istiyorsunuz. Yurt dışında yaşayanlar için yurt dışı çıkış yasağı, işini, oturum iznini ve ailesini aynı anda etkileyebilecek ciddi bir sorundur. Bu yazıda yasağın neden konduğunu, nasıl öğrenileceğini ve nasıl kaldırılabileceğini 29.09.2026 itibarıyla yürürlükteki kurallara göre anlatıyoruz.
Yurt dışı çıkış yasağı neden ve kim tarafından konur?
Uygulamada en sık görülen çıkış yasağı, bir ceza soruşturması veya kovuşturmasında verilen adli kontrol tedbiridir. Ceza Muhakemesi Kanununun 109. maddesi, tutuklama yerine şüphelinin “yurt dışına çıkamamak” yükümlülüğü altına alınabileceğini düzenler. Soruşturmada bu karar savcının istemiyle sulh ceza hakimliğince, kovuşturmada ise davaya bakan mahkemece verilir (CMK m.110).
Mahkemelerce yurt dışına çıkması yasaklananlara pasaport verilmez, verilmişse geri alınır; yurt dışındayken pasaportunun süresi dolanların pasaportu yenilenmez ve Türkiye'ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir (Pasaport Kanunu m.22). Bu nedenle konsoloslukta pasaport yenileme talebinin reddedilmesi, hakkınızda bir yasak olabileceğinin işareti olabilir.
Bilinmesi gereken iki değişiklik vardır: Pasaport Kanununda İçişleri Bakanlığının “genel güvenlik bakımından mahzur” gerekçesiyle koyduğu idari yasağa dayanak olan ibare, Anayasa Mahkemesinin 24.9.2024 tarihli kararıyla (E.2024/112, K.2024/160) iptal edilmiştir. Vergi borcu nedeniyle çıkış yasağına imkan veren 6183 sayılı Kanunun 36/A maddesi de 2011'de yürürlükten kaldırılmıştır. İcra takibindeki bir borç da tek başına çıkış yasağı sebebi değildir. Pasaport Kanununda, terör örgütleriyle bağlantısı belirlenen yurt dışı kuruluşların kurucusu, yöneticisi veya çalışanı olduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport verilmemesi hali ise hala yer almaktadır; bunun dışında yasak genellikle bir ceza dosyasına bağlıdır.
Yurt dışındayken çıkış yasağı olup olmadığını nasıl öğrenirsiniz?
Çıkış yasağını kesin olarak gösteren tek yer, kararı veren dosyanın kendisidir. Bu yüzden amaç, hakkınızda bir soruşturma veya dava bulunup bulunmadığını ve bu dosyada adli kontrol kararı verilip verilmediğini öğrenmektir.
Yasağı öğrenmek için adımlar
UYAP Vatandaş Portalını kontrol edin
e-Devlet bilgilerinizle UYAP Vatandaş Portalına girerek görüntülenebilen dosyalarınızı kontrol edin; kısıtlama veya gizlilik kararı bulunan soruşturmalar burada görünmeyebilir.
Tebligat ve çağrıları gözden geçirin
Türkiye'deki adresinize gelmiş çağrı kağıdı veya tebligat varsa dosya numarasıyla ilgili savcılık veya mahkemeye yazılı olarak sorun.
Vekaletname ile dosyayı inceletin
Konsoloslukta veya apostilli olarak düzenleyeceğiniz vekaletnameyle Türkiye'deki avukatınız dosyayı UYAP üzerinden inceleyebilir.
Pasaport işlemlerindeki sinyalleri değerlendirin
Konsolosluğun pasaport yenilemeyi reddetmesi veya yalnızca seyahat vesikası vermesi, bir mahkeme yasağına işaret edebilir.
Seyahatten önce netleştirin
Belirsizlik varsa Türkiye'ye gelmeden önce dosyanın durumunu öğrenin; gerekiyorsa kaldırma talebini yurt dışındayken vekil aracılığıyla yapın.
e-Devlet'teki Yurda Giriş/Çıkış Belge Sorgulama hizmeti yurda giriş ve çıkış kayıtlarına ilişkin belge içindir; çıkış yasağının varlığını tek başına kesin olarak göstermeyebilir. Ayrıca çağrıya rağmen ifadeye gelmeyen veya kendisine ulaşılamayan şüpheli hakkında yakalama emri çıkarılabilir (CMK m.98). Böyle bir durumda Türkiye'ye girişte yakalanıp hakime götürülebilir, hakim de çıkış yasağı dahil adli kontrol kararı verebilir.
Çıkış yasağı nasıl kaldırılır, itiraz süresi ne kadar?
Çıkış yasağından kurtulmanın iki yolu vardır. Birincisi, kararı veren hakim veya mahkemeden yasağın kaldırılmasını istemektir; hakim savcının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde karar verebilir (CMK m.111/1). İkincisi, adli kontrol kararına veya kaldırma talebinin reddine karşı kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde itiraz etmektir (CMK m.111/2, m.268).
Hakim, adli kontrol yükümlülüklerini kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir (CMK m.110/2). Yurt dışında yaşayanlar için bu önemlidir: Çıkış yasağının tamamen kaldırılması mümkün olmasa bile, duruşmalara katılma taahhüdüyle işinize dönmeniz için geçici izin veya imza yükümlülüğü ya da güvence (teminat) gibi daha hafif bir tedbir talep edilebilir. Takdir hakimdedir; sonuç somut dosyaya göre değişir.
Kaldırma veya geçici izin talebine eklenebilecek belgeler
- Yurt dışı oturum belgesiBulunduğunuz ülkedeki oturum veya çalışma izninizin örneği.
- İşveren yazısı veya iş sözleşmesiYurt dışında düzenli bir işiniz olduğunu ve yokluğunuzun sonuçlarını gösteren belge.
- Aile durumuna ilişkin belgelerEş ve çocukların yurt dışında yaşadığını, okul kaydı gibi bağları gösteren belgeler.
- Türkiye'deki tebligat adresiDosyaya ilişkin tebligatların size ulaşacağı güncel bir adres veya vekil bilgisi.
- Taahhüt ve seyahat planıDuruşma ve çağrılara katılacağınıza dair yazılı taahhüt ile dönüş tarihlerini gösteren plan.
Adli kontrol ve çıkış yasağı ne kadar sürer?
Adli kontrol süresiz değildir. Kanun, dosyanın türüne göre üst sınırlar koyar ve yasağın devamının gerekip gerekmediğinin en geç dört ayda bir değerlendirilmesini ister (CMK m.110/4, m.110/A).
| Dosya türü | Azami süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler | 2 yıl; zorunlu hallerde gerekçeyle 1 yıl daha | CMK m.110/A-1 |
| Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler | 3 yıl; uzatma toplam 3 yılı (bazı suçlarda 4 yılı) geçemez | CMK m.110/A-2 |
| Çocuklar | Yukarıdaki sürelerin yarısı | CMK m.110/A-3 |
| Devamın değerlendirilmesi | En geç 4 ayda bir | CMK m.110/4 |
Yasak devam ederken nelere dikkat etmelisiniz?
Yasağı delmeye çalışmak, örneğin başka bir sınır kapısından çıkmayı denemek, en ağır sonuçları doğurabilir: Adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir (CMK m.112). Bunun yerine yasal yollarla kaldırma veya geçici izin talep edilmelidir.
Türkiye'de uzun süre kalmanın yaşadığınız ülkedeki oturum izninize ve işinize etkisi o ülkenin hukukuna bağlıdır; bu konuda oradaki yetkili kurumdan veya bir avukattan bilgi almanız yerinde olur. Türkiye'deki dosyanızı yurt dışından takip etmek için konsoloslukta düzenlenen bir vekaletname genellikle yeterlidir.
Ceza soruşturması ve kovuşturmasına ilişkin diğer bilgiler ceza hukuku sayfasında yer almaktadır. Çıkış yasağının kaldırılma şansı suçun niteliğine ve dosyanın aşamasına göre değiştiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Yurt dışı çıkış yasağı e-Devlet'ten görülür mü?
e-Devlet'te çıkış yasağını kesin olarak gösteren genel bir sorgulama aracına güvenmek doğru olmaz. “Yurda Giriş/Çıkış Belge Sorgulama” hizmeti giriş ve çıkış kayıtlarına ilişkindir. En güvenilir yol, adli kontrol kararı olup olmadığını dosyanın bulunduğu savcılık veya mahkemeden ya da vekaletname verdiğiniz bir avukat aracılığıyla UYAP üzerinden öğrenmektir. UYAP Vatandaş Portalı ön bilgi verebilir, ancak her dosyayı göstermeyebilir.
Vergi veya icra borcu yüzünden yurt dışı çıkış yasağı konur mu?
Vergi borcu nedeniyle idari çıkış yasağına imkan veren 6183 sayılı Kanunun 36/A maddesi 2011'de yürürlükten kaldırılmıştır. İcra ve İflas Kanununda da borç nedeniyle yurt dışı çıkış yasağı öngören bir hüküm yoktur. Ancak borçla bağlantılı bir suç soruşturması varsa, örneğin dolandırıcılık iddiası, hakim bu dosyada adli kontrol olarak çıkış yasağı verebilir.
Çıkış yasağı varken pasaportumu yenileyebilir miyim?
Mahkemece yurt dışına çıkması yasaklanan kişiye pasaport verilmez, verilmişse geri alınır. Yurt dışındayken pasaportunun süresi dolan kişinin pasaportu yenilenmez; bunun yerine Türkiye'ye dönmesi için seyahat vesikası verilir (Pasaport Kanunu m.22). Bu durumda önce Türkiye'deki dosyada yasağın kaldırılması veya değiştirilmesi için başvuru yapılması gerekir.
Duruşmalara gelme şartıyla yurt dışına dönmeme izin verilir mi?
Mümkündür, ancak hakimin takdirine bağlıdır. Hakim adli kontrol yükümlülüklerini kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi geçici olarak bunlara uymaktan muaf tutabilir (CMK m.110/2). Yurt dışındaki iş ve aile bağlarınızı belgeleyip duruşmalara katılma taahhüdü vermeniz, imza veya teminat gibi daha hafif bir tedbir önermeniz talebinizi somutlaştırır.
Çıkış yasağı kararına itiraz süresi ne kadar?
Adli kontrol kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.111/2). İtiraz süresi, kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1). İtiraz dilekçesi kararı veren mercie verilir; sulh ceza hakimliğinin adli kontrol kararına yapılan itirazı asliye ceza mahkemesi hakimi inceler (CMK m.268/3-b). Süre geçtiyse bile her zaman kaldırma talebinde bulunabilirsiniz; hakim bu talebe beş gün içinde karar verebilir.
Kaynaklar
- Mevzuat 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.98, 109–112, 268
- Mevzuat 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.22
- Mevzuat 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.36/A (mülga)
- Resmi kaynak UYAP Vatandaş Portalı
- Resmi kaynak e-Devlet – Yurda Giriş/Çıkış Belge Sorgulama (Emniyet Genel Müdürlüğü)