Vize Şirketine Ödenen Para Geri Alınabilir mi? İade Yolları

Vize şirketine ödenen para bazı durumlarda geri alınabilir; ancak bunun için paranın hangi kaleme ödendiğini ve şirketin işini yapıp yapmadığını ayırmak gerekir. Aracı vize şirketine ödenen hizmet bedeli tüketici hukuku kapsamında istenebilir. Konsolosluğa veya başvuru merkezine ödenen resmi ücretler ise vize reddedilse bile genellikle iade edilmez.

Bu yazıda cayma hakkını, ayıplı hizmet halinde seçimlik hakları, tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemesi ayrımını ve kartla yapılan ödemelerde bankaya itirazı anlatıyoruz. Şirket baştan aldatma amacıyla hareket ettiyse ceza yolu için vize acentesi dolandırıcılığı yazısına bakabilirsiniz.

Vize şirketine ödenen paranın hangi kısmı geri istenebilir?

Avrupa Komisyonunun yayımladığı Schengen vize başvuru formunda, vize reddedilirse vize ücretinin iade edilmeyeceği açıkça yer alır (başvuru formu). Bu nedenle uyuşmazlık genellikle aracı şirketin kendi aldığı hizmet bedeli ve şirkete emanet edilip amacına kullanılmayan paralar üzerinde yoğunlaşır.

Vize şirketiyle yapılan sözleşme tüketici sözleşmesi midir?

Ticari veya mesleki olmayan amaçla, örneğin tatil, aile ziyareti veya eğitim için vize hizmeti alan kişi tüketicidir. Şirketle kurulan sözleşme de vekalet ve benzeri sözleşmeleri kapsayan tüketici işlemi sayılır (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.3). Buna karşılık iş seyahati için şirket adına ya da mesleki amaçla alınan hizmette alıcı kural olarak tüketici sayılmaz. Bu durumda Türk Borçlar Kanununun genel hükümleri uygulanır, tüketici hakem heyeti yolu kullanılamaz ve uyuşmazlık tüketici mahkemesinde görülmez. Hem özel hem mesleki amaç taşıyan karma durumlarda değerlendirme somut olaya göre yapılır.

Bu tür sözleşmelere vekaletin hükümleri de uygulanabilir. Vekil işi sadakat ve özenle yürütmek (TBK m.506), istendiğinde hesap vermek ve iş için aldıklarını vermekle yükümlüdür (m.508). Taraflar sözleşmeyi her zaman sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin bundan doğan zararını gidermelidir (Türk Borçlar Kanunu m.512). Sözleşme sona erdirildiğinde yapılmış işin karşılığının nasıl hesaplanacağı somut olaya göre değişir.

Vize şirketine karşı cayma hakkı kullanılabilir mi?

Sözleşme, taraflar hiç yüz yüze gelmeden internet sitesi, telefon veya mesajlaşma gibi uzaktan iletişim araçlarıyla ve hizmetlerin uzaktan pazarlanması için oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde kurulduysa mesafeli sözleşmedir (6502 sayılı Kanun m.48/1). Yalnızca WhatsApp veya telefonla anlaşılmış olması tek başına yeterli olmayabilir; şirketin internet sitesi, çevrim içi ilan ve uzaktan ödeme gibi araçlarla düzenli olarak uzaktan müşteri kabul edip etmediğine bakılır ve bu değerlendirme somut olaya göre yapılır. Bu durumda tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir (m.48/4). Hizmet sözleşmelerinde süre sözleşmenin kurulduğu gün başlar ve sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaşmasından itibaren on dört gün içinde tahsil ettiği tüm ödemeleri iade eder (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9/2, 12/3).

Önemli bir istisna vardır: Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, cayma süresi bitmeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz (Yönetmelik m.15/1-h). Şirket dosya hazırlığına sizin onayınızla başladıysa bu istisna gündeme gelebilir. Sağlayıcı, cayma hakkının hangi koşullarda kaybedileceği konusunda sizi sözleşmeden önce bilgilendirmek zorundadır (m.5/1-h) ve bilgilendirmeyi ispat yükü ona aittir. Cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirilmediyseniz on dört günlük süreyle bağlı olmazsınız; bu süre her halde cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıl sonra sona erer (Kanun m.48/4). Sözleşme şirketin ofisinde yüz yüze kurulduysa mesafeli sözleşme söz konusu olmaz; vize işlemi bir paket turun parçasıysa da Yönetmelik uygulanmaz (m.2/2-f).

Hizmet verilmezse veya eksik verilirse ne istenebilir?

Sözleşmede belirlenen sürede başlamayan ya da kararlaştırılan veya objektif olarak beklenen özellikleri taşımayan hizmet ayıplıdır (6502 sayılı Kanun m.13). Randevunun alınmaması, dosyanın süresinde sunulmaması veya eksik ya da yanlış belgeyle sunulması bu kapsamda değerlendirilebilir. Reklamda veya internet sitesinde vaat edilen özellikleri taşımayan hizmet de ayıplı sayılır (m.13/2).

Ayıplı hizmette tüketici; hizmetin yeniden görülmesi, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilir ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da isteyebilir (m.15/1). Dönme veya indirim seçilirse bedel ya da indirim tutarı derhal iade edilir (m.15/3). Ayıplı hizmetten sorumluluk kural olarak hizmetin ifasından itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse bu süre uygulanmaz (m.16).

Vizenin konsolosluk tarafından reddedilmesi tek başına şirketin ayıplı hizmeti anlamına gelmez. Ret, şirketin hatasından, örneğin eksik belge sunulmasından kaynaklandıysa durum farklıdır. "Garantili vize" gibi bir taahhüt verildiyse bunun sözleşmedeki ve reklamdaki yeri ayrıca değerlendirilir.

Tüketici hakem heyetine mi, mahkemeye mi başvurulur?

2026 yılında (21.10.2026 itibarıyla) yapılan başvurularda değeri 186.000 TL'nin altında olan uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetleri görevlidir (Ticaret Bakanlığı Tebliği, RG 23.12.2025/33116; 6502 sayılı Kanun m.68/1). Başvuru, yerleşim yerinizdeki veya işlemin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir (m.68/3); başvuru şahsen veya avukat aracılığıyla elden, posta yoluyla ya da e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) ile yapılabilir (Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği m.11).

Hakem heyeti kararları tarafları bağlar ve İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesine ilişkin hükümlerine göre yerine getirilir; karara tebliğden itibaren iki hafta içinde hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (m.70). Kararın icrası için icra takibi nasıl başlatılır yazısına bakabilirsiniz. Tüketici mahkemesinde tüketicilerin açtığı davalar harçtan muaftır ve dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir (m.73/2, 73/5).

Aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulama şikayetlerini ayrıca Ticaret Bakanlığına iletebilirsiniz; bu başvuru idari yaptırımla sonuçlanabilir, ancak doğrudan para iadesi sağlamaz (m.61–63). Şirketin malvarlığı yoksa ya da şirket ortadan kaybolduysa lehinize verilen karar da tahsil edilemeyebilir; bu nedenle paranın geri alınacağı önceden kesin olarak söylenemez. Diğer konular için ticaret hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.