Sel Mağdurları İçin Tam Yargı Davası: Süre ve Hak Arama

14.10.2026'dan itibaren Marmara ve Batı Karadeniz'de yaşanan sellerde evi, işyeri veya aracı zarar görenler, zararın bir kamu hizmetindeki aksaklıktan kaynaklandığını düşünüyorsa idareye karşı dava açabilir. Sel mağdurları için tam yargı davası, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararın parasal olarak tazmini için idare mahkemesinde açılan davadır (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2/1-b). Bu davada en sık hak kaybı, dava öncesindeki zorunlu başvuru süresinin kaçırılmasından doğar.

Bu yazıda 21.10.2026 itibarıyla başvuru ve dava sürelerini, yetkili mahkemeyi, delillerin korunmasını, özel kişilere karşı açılacak davaları ve sigorta ödemesiyle ilişkiyi anlatıyoruz. İdarenin hangi durumda sorumlu olduğu ise selde belediyenin sorumluluğu yazımızın konusudur. Taşınmaz uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için gayrimenkul hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Tam yargı davası kime karşı açılır?

Dava, zarara yol açtığı ileri sürülen idareye karşı açılır. Selde bu idare; altyapıdan sorumlu ilçe veya büyükşehir belediyesi, su ve kanalizasyon idaresi (İSKİ, İSU gibi), taşkın koruma tesislerinden sorumlu DSİ ya da belediye ve mücavir alan dışında valilik olabilir. Birden fazla idarenin görev alanı kesişiyorsa başvurunun ve davanın bu idarelerin hepsine yöneltilmesi değerlendirilmelidir. Dayanak, Anayasanın 125. maddesindeki idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme yükümlülüğüdür.

Zarar çoğunlukla bir idari eylemden (temizlenmeyen kanal, yapılmayan dere ıslahı gibi) doğar ve İYUK m.13'teki yol izlenir. Zarar bir idari işlemden, örneğin bir ruhsat veya plan kararından doğuyorsa İYUK m.12 uyarınca iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir ya da önce iptal davası açılabilir; bu ayrım süreleri etkilediği için dikkat gerektirir.

Tam yargı davası için idareye başvuru süresi ne kadar?

İdari eylemlerden hakları ihlal edilenler, dava açmadan önce eylemi yazılı bildirim üzerine veya başka şekilde öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararlarının ödenmesini istemek zorundadır (İYUK m.13/1). İstek kısmen veya tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğinden, idare 30 gün içinde cevap vermezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren 60 günlük dava açma süresi işler (İYUK m.7, m.13).

Zararın tam tutarı başvuru anında bilinmeyebilir. İYUK m.16/4, tam yargı davalarında dava dilekçesindeki miktarın nihai karara kadar, harcı ödenerek bir defaya mahsus artırılabilmesine imkan verir. Yine de başvuru dilekçesinde zarar kalemlerini (bina, eşya, araç, kira kaybı, manevi zarar gibi) tek tek göstermek yararlıdır.

Sel davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme idare mahkemesidir. İdari sözleşmeler dışındaki tam yargı davalarında yetkili mahkeme sırasıyla; zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözmeye yetkili mahkeme, zarar bayındırlık gibi bir hizmetten veya idarenin bir eyleminden doğmuşsa hizmetin görüldüğü ya da eylemin yapıldığı yer, diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.36). Taşınmazlarla ilgili mevzuatın uygulanmasından doğan davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.34).

Selde zarar çoğunlukla olayın yaşandığı yerdeki bir hizmetten doğduğu için uygulamada genellikle o yerin idare mahkemesi yetkili olur; ancak bu, somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir. İdari yargıda yetki kamu düzenindendir (İYUK m.32/2). Dava yanlışlıkla adli yargıda açılır ve görev yönünden reddedilirse, sonradan idare mahkemesinde açılacak davada idareye ön başvuru şartı aranmaz (İYUK m.13/2).

Sel zararı nasıl ispatlanır?

İYUK m.31, delillerin tespiti, bilirkişi, keşif ve adli yardım konularında Hukuk Muhakemeleri Kanununa atıf yapar. Bu nedenle hasar onarılmadan veya eşyalar atılmadan önce HMK m.400 uyarınca keşif ve bilirkişi incelemesiyle delil tespiti istenebilir. HMK m.401'e göre dava açılmadan önce tespit, esas davaya bakacak mahkemeden veya incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir. İdari uyuşmazlıklarda dava öncesi tespitin idare mahkemesinden mi yoksa sulh hukuk mahkemesinden mi isteneceği konusunda uygulama yeknesak değildir; bu nedenle talep yerinin somut olaya göre dikkatle seçilmesi gerekir.

Müteahhit, bina sahibi veya komşuya karşı dava açılabilir mi?

Evet, zarar özel bir kişinin kusurundan doğmuşsa dava adli yargıda açılır. Bir binanın maliki, yapımdaki bozukluklardan veya bakımdaki eksikliklerden doğan zarardan sorumludur (Türk Borçlar Kanunu m.69); örneğin bakımsız bir istinat duvarının çökmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarar veren de zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49). Konutu sizden satın aldığınız müteahhide karşı ayıp hükümleri ise sözleşme ilişkisine göre ayrıca gündeme gelebilir.

Haksız fiil davalarında zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde fiilden itibaren on yıldır (TBK m.72). Uyuşmazlığın türüne göre dava öncesinde arabulucuya başvuru zorunlu olabilir. Kiracı ile ev sahibi arasındaki sel uyuşmazlıkları için evi su basan kiracı ve ev sahibinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta ödemesi alındıysa idareden tazminat istenebilir mi?

Tazminatın amacı gerçek zararı karşılamaktır; aynı zarar için iki kez ödeme alınması kural olarak mümkün değildir. Sigortacı tazminatı ödediğinde, ödediği tutar kadar sigortalının sorumlulara karşı haklarına halef olur (Türk Ticaret Kanunu m.1472). Bu nedenle sigortadan alınan tutarın idareden istenen tazminattan düşülmesi gündeme gelebilir; sigortanın karşılamadığı kısım (muafiyet, eksik sigorta, teminat dışı kalemler) için idareye başvuru hakkı korunur. Kamu yardımlarının mahsup edilip edilmeyeceği ise ödemenin niteliğine göre değerlendirilir.

Sigortanız varsa önce sel baskınında sigorta tazminatı sürecini başlatmanız, idareye başvuru süresini de kaçırmamanız gerekir. Dava açılırken harç ve gider avansı yatırılır; ödeme gücü bulunmayanlar, talepleri açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir (HMK m.334, İYUK m.31). Yargılama giderleri ve vekalet ücreti kural olarak davayı kaybeden tarafa yükletilir.

Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.