Acele Kamulaştırma: Mardin, Denizli ve Samandağ Kararları

Acele kamulaştırma, idarenin kamulaştırma bedeli kesinleşmeden, mahkemece kısa sürede belirlenen değeri bankaya yatırarak taşınmaza el koymasını sağlayan istisnai bir usuldür. 20.10.2026 tarihli ve 33406 sayılı Resmi Gazetede Mardin, Denizli ve Samandağ'daki (Hatay) taşınmazlara ilişkin üç acele kamulaştırma kararı yayımlandı; üçü de 19.10.2026 tarihlidir ve Kamulaştırma Kanununun 27. maddesine dayanır.

Bu yazıda 21.10.2026 itibarıyla bu kararların kimleri etkilediğini, el koyma ve bedel tespiti sürecini, iptal davası ile bedele itiraz yollarını ve kaçırılmaması gereken süreleri anlatıyoruz. Taşınmaz uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için gayrimenkul hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Kararların tam metni ve ekleri Resmi Gazetede yer alır: 11900 sayılı Karar ve krokisi, 11901 sayılı Karar ve parsel listesi, 11903 sayılı Karar ve haritası. Samandağ kararı, taşınmazların mülkiyet yoluyla ya da daimi veya geçici irtifak hakkı kurularak kamulaştırılmasına izin verir; yani boru hattı geçen her parselin tamamen elden çıkması gerekmez.

Acele kamulaştırma nedir, normal kamulaştırmadan farkı ne?

Normal kamulaştırmada idare önce kıymet takdir komisyonuyla bedel belirler ve malike pazarlıkla satın alma teklif eder; malik bu yazının tebliğinden itibaren 15 gün içinde başvurarak uzlaşma görüşmesine katılabilir (2942 m.8). Anlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar; mülkiyet, bedel bankaya yatırıldıktan sonra verilen tescil kararıyla idareye geçer (m.10, m.25).

Acele kamulaştırmada ise sıra değişir. 2942 m.27'ye göre Cumhurbaşkanınca aceleliğine karar verilen hallerde, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, idarenin istemi üzerine mahkeme yedi gün içinde bilirkişiler aracılığıyla taşınmazın değerini belirler. İdare bu tutarı malik adına bankaya yatırınca taşınmaza el konulabilir.

El koyma kararı tapuya bildirilir ve taşınmazın başkasına devredilemeyeceği tapu kütüğüne şerh edilir. Ardından taşınmaz m.20'ye göre boşaltılır: icra memuru boşaltma için 15 gün süre verir; itiraz ve şikayet boşaltmayı durdurmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilemez. Kamulaştırma m.3/2'deki taksitli usule tabiyse yatırılan tutar ilk taksittir.

El koyma kararından sonra süreç nasıl işler?

El koyma için yatırılan para kesin bedel değildir. Kesin bedel, m.10 davasında tespit edilen bedeldir. Uygulamada el koyma bedeli ile kesin bedel arasında fark çıkabilir; bu farkın nasıl ödeneceği ve faiz gibi konular somut dosyaya göre değişebileceğinden ayrıca değerlendirilmelidir.

Acele kamulaştırma kararına karşı dava açılabilir mi?

Evet. İdari Yargılama Usulü Kanunu m.20/A, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıkları ivedi yargılama usulüne tabi tutar. Bu usulde dava açma süresi 30 gündür, savunma süresi kısadır, yürütmenin durdurulması talebine ilişkin kararlara itiraz edilemez ve nihai karara karşı 15 gün içinde temyize gidilebilir. Danıştay Kanunu m.24 uyarınca Cumhurbaşkanı kararlarına karşı davalar ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülür.

Sürenin başlangıcı, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı tarih, kişiye tebliğ veya öğrenme tarihi gibi farklı noktalara bağlanabilir ve uygulama somut olaya göre değişebilir. Hak kaybı yaşamamak için 30 günlük süreyi Resmi Gazetede yayım tarihinden (20.10.2026) itibaren hesaplamak en temkinli yaklaşımdır; İYUK m.8 uyarınca süre, yayımı izleyen günden işlemeye başlar.

Bunun yanında 2942 m.14'e göre malik, m.10 uyarınca mahkemece yapılan tebligattan (tebligat yapılamayanlar için gazete ilanından) itibaren 30 gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal, maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltim davası açabilir. İdari yargıda dava açtığını süresi içinde belgelemeyen malik için kamulaştırma kesinleşir (m.10/3-f). Paylı veya elbirliği mülkiyetinde her paydaşın tek başına dava hakkı vardır (m.14/3); bu, hisseli tapularda önemlidir.

İptal davasında genellikle kamu yararının bulunup bulunmadığı, aceleliğin gerekçesi, güzergahın zorunlu olup olmadığı ve usul kurallarına uyulup uyulmadığı tartışılır. Dava açmak tek başına el koymayı durdurmaz; bunun için yürütmenin durdurulması kararı gerekir. Davanın sonucu öngörülemez.

Kamulaştırma bedeline nasıl itiraz edilir?

Bedel itirazının asıl yeri m.10 davasıdır. Mahkemenin davetiyesinde, taşınmazın değerine ilişkin savunma ve delillerin tebliğden itibaren 10 gün içinde yazılı bildirilmesi gerektiği yazar. Anlaşma olmazsa mahkeme yerinde keşif yapar; en az üç kişilik bilirkişi kurulunda bir gayrimenkul değerleme uzmanı ya da taşınmaz geliştirme alanında lisansüstü eğitimli bir uzman bulunması zorunludur (m.15). Rapor taraflara tebliğ edilir ve itirazlar duruşmada dinlenir.

Bilirkişiler m.11'deki ölçütlere göre değer biçer: cins ve nitelik, yüzölçümü, vergi beyanı, arazide net gelir, arsada emsal satışlar, yapıda resmi birim fiyat ve yıpranma payı. Değer, idarenin belgeleri mahkemeye verdiği gün esas alınarak belirlenir (m.15); kamulaştırmayı gerektiren projenin yaratacağı değer artışı hesaba katılmaz.

• Taşınmazın bir kısmı alınıyorsa kalan kısımdaki değer kaybı bedele eklenir (m.12).
• Kalan kısım kullanılamaz hale geliyorsa ve kamulaştırma işlemine karşı idari dava açılmamışsa, kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yazılı başvuruyla o kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilirsiniz (m.12/5).
• Boru hattı ve karayolu gibi büyük projelerde, kamu yararı kararının muhtarlıkta 15 günlük ilanı bittikten sonra, beş yıl süreyle, taşınmaza yapılan sabit tesisler ve dikilen ağaçlar bedelde dikkate alınmaz (m.25/3).
• Mahkeme heyetinin harcırahları, bilirkişi ücretleri ve tapu harçları idarece ödenir (m.29).

Mülk sahipleri şimdi ne yapmalı?

Önce taşınmazınızın kararın ekindeki kroki, harita veya listeye girip girmediğini kontrol edin; Denizli kararında 28 taşınmaz parsel bazında tek tek sayılmıştır. Mahkemeden gelen tebligatları ve muhtarlık ilanlarını takip edin, adres bilgilerinizin güncel olmasına dikkat edin. Yurt dışında yaşıyorsanız işlemleri vekaletname ile yürütebilirsiniz.

Kamulaştırılan taşınmaz kesinleşmeden sonra beş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa, kanundaki şartlarla geri alma hakkı doğabilir (m.23); ancak m.3/2 kapsamındaki bazı projelerde bu hak uygulanmaz. Süreler kısa ve sonuçlar ağır olduğundan, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.