Portföy Yönetim Şirketinden Fon Zararı Tazmin Edilebilir mi?

Portföy yönetim şirketinden fon zararı tazmin edilip edilemeyeceği, SPK'nin 17.09.2026 tarihinde 131 fonun tasfiyesine karar vermesinden sonra yatırımcıların temel sorularından biri oldu. Bu yazıda portföy yönetim şirketinin, yani fonun kurucusunun ve portföy saklama kuruluşunun hangi hallerde sorumlu olabileceğini, ispat yükünü ve zamanaşımını anlatıyoruz. Tasfiyenin genel çerçevesi için tasfiye edilen 131 fon, dava yolları için fon mağdurlarının hukuki yolları yazılarına bakabilirsiniz.

Fonun kurucusu ile portföy yönetim şirketi aynı mı?

Evet. Yatırım fonu, portföy yönetim şirketi tarafından fon iç tüzüğüyle kurulan, tüzel kişiliği olmayan ve tasarruf sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilen bir malvarlığıdır (SPKn m.52/1). Kanun fonu kuran bu şirketi "kurucu" olarak da anar (m.52/2). Tasfiye edilen fonlarda kurucular Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls portföy yönetim şirketleridir.

Portföy yönetim şirketi fonu, katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil eder, yönetir veya yönetimini denetler (m.52/3); fonların ve pay sahiplerinin çıkarlarını gözetmekle de yükümlüdür (m.55/6). Aynı grup adını taşıyan şirketler birbirinden ayrı tüzel kişilerdir: SPK'nin 30.09.2026 tarihinde sermaye piyasası faaliyetlerini geçici olarak durdurduğu Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ bir aracı kurumdur ve fonların kurucusu olan Tera Portföy Yönetimi AŞ'den farklıdır. Talebin hangi şirkete yöneltileceği bu ayrıma göre belirlenir.

Portföy yönetim şirketi hangi hallerde sorumlu olur?

Bu atıf, şirketin vekil gibi sadakat ve özen borcu altında olduğu anlamına gelir. Vekil, üstlendiği işleri vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütür; özen borcunun ölçüsü, benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin davranışıdır (TBK m.506/2-3). Vekil ayrıca yürüttüğü işin hesabını vermekle yükümlüdür (TBK m.508). Borç gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kusursuz olduğunu ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112).

Portföy saklama kuruluşu da sorumlu tutulabilir mi?

Fon varlıkları, portföy saklama hizmeti veren kuruluşta saklanır. Saklayıcı; katılma paylarının ihraç ve itfasının (geri alımının), birim pay değerinin hesaplanmasının ve portföy işlemlerinin mevzuata ve iç tüzüğe uygunluğunu sağlamakla görevlidir (SPKn m.56/1). Bu yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle portföy yönetim şirketine ve pay sahiplerine verdiği zarardan sorumludur (m.56/2).

Kanun, portföy yönetim şirketi ile saklayıcının Kanun ihlalinden doğan zararları birbirinden talep etmekle yükümlü olduğunu belirtir ve "pay veya katılma payı sahiplerinin dava açma hakkı saklıdır" der (m.56/3). Saklama birden fazla kuruluş eliyle yapılmışsa bunlar müteselsilen sorumludur (m.56/4). Saklayıcı ile portföy yönetim şirketi aynı tüzel kişi olamaz ve yalnızca pay sahiplerinin menfaatine, birbirinden bağımsız hareket etmek zorundadır (m.56/6). Tasfiye öncesindeki dönemde fonun saklayıcısının hangi kuruluş olduğunu fon izahnamesinden ve KAP'tan öğrenebilirsiniz.

Şirket yöneticileri şahsen sorumlu olur mu?

Kusurlu ve hukuka aykırı fiilleriyle zarara yol açan kişiler haksız fiil hükümlerine göre sorumlu tutulabilir (TBK m.49). Bu durumda zararı ve zarar verenin kusurunu ispat yükü zarar görendedir (TBK m.50/1). Ceza soruşturmalarında ortaya çıkan tespitler bu ispatı kolaylaştırabilir; ancak hukuk hakimi ceza mahkemesinin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74) ve her somut olay ayrıca değerlendirilir.

TBMM'de bekleyen kanun teklifi (2/3939) bu konuda özel bir düzen önermektedir. 17.10.2026 itibarıyla teklif yasalaşmamış ve Resmi Gazetede yayımlanmamıştır. Sunulan metne göre fon malvarlığından mevzuata aykırı olarak veya fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amaç olmaksızın ilişkili taraflar, yöneticiler ya da üçüncü kişiler lehine çıkarılan değerler fon zararı sayılacak; bu zarardan öncelikle portföy yönetim şirketi sorumlu olacak, şirketten tahsil edilemeyen kısımdan SPK'nin belirlediği gerçek ve tüzel kişiler şahsen sorumlu tutulacaktır. Görevden ayrılmak sorumluluğu ortadan kaldırmayacak; tutarları SPK bildirimi üzerine TMSF, 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edecek ve bu takiplerle ilgili davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacaktır (teklif m.5). Bu kurallar ancak teklif yasalaşırsa ve son metne göre uygulanır.

İspat yükü ve zamanaşımı nasıl işler?

• Sözleşmeye dayalı talep (vekalet hükümleri): Yatırımcı ihlali, zararı ve aradaki nedensellik bağını ortaya koyar; şirket kusursuz olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur (TBK m.112).
• Haksız fiile dayalı talep: Zarar ve kusur zarar gören tarafından ispat edilir; zararın miktarı tam ispat edilemiyorsa hakim bunu hakkaniyete göre belirler (TBK m.50).
• Zamanaşımı: Fon ilişkisine özgü bir süre yoktur. SPKn m.52/4 yalnızca TBK m.502–514'e atıf yaptığından, vekalet sözleşmesinden doğan alacaklar için öngörülen beş yıllık sürenin (TBK m.147/5) mi, on yıllık genel sürenin (TBK m.146) mi uygulanacağı tartışmalıdır. Haksız fiilde öğrenmeden itibaren iki, fiilden itibaren on yıl; suç teşkil eden fiillerde daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır (TBK m.72). Kamuyu aydınlatma belgelerine dayanan taleplerde süre, zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı aydır (SPKn m.32/6). Başlangıç tarihi somut olaya göre belirlenir.

Zarar hesabında tasfiyede yapılan ara ve nihai ödemeler dikkate alınır; bu nedenle tasfiye edilen fonlarda ödeme sürecini ve aldığınız tutarları kayıt altına almanız gerekir. Yatırımcı Tazmin Merkezinin bu zararları karşılayacağını varsaymayın: piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar tazmin kapsamında değildir (SPKn m.84/2). Fon malvarlığı ayrı olduğu ve haczedilemediği için (m.53) talep, şirketin ve sorumlu kişilerin kendi malvarlığından karşılanabilir; şirketin ödeme gücü de sonucu etkiler.

Sorumluluğun kime ve hangi ölçüde yöneltilebileceği fonun belgelerine ve somut işlemlere göre değiştiğinden, ticaret hukuku alanında bir avukattan bireysel değerlendirme almanız önerilir.