Yurt Dışı Boşanma Konsolosluk Tescili: Davasız Nüfusa Kayıt

Yurt dışı boşanma konsolosluk tescili, mahkemede tanıma davası açmadan boşanmanın Türkiye'deki nüfus kaydına işlenmesini sağlayan idari bir yoldur. Başvuru, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A ve buna dayanan Yabancı Ülke Adli veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılır. Bu yazı yurt dışında yaşayan vatandaşlar ve Türkiye'deki yakınları için hazırlanmıştır; aile hukukuna ilişkin diğer konular için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Konsolosluktan tescil için şartlar nelerdir?

• Karar, yabancı ülkenin yetkili adli veya idari makamınca boşanma, evliliğin iptali, butlanı veya evliliğin mevcut olup olmadığının tespiti hakkında verilmiş olmalıdır.
• Karar, verildiği ülke hukukuna göre usulen kesinleşmiş olmalıdır.
• Karar, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.
• Eşler birlikte başvurmalıdır. Taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı eş ya da vekili tek başına başvurabilir (5490 s. K. m.27/A; Yönetmelik m.6).
• Aynı kararla ilgili Türkiye'de devam eden veya reddedilmiş bir dava bulunmamalıdır (Yönetmelik m.9/6).

Tek başına başvuru hakkı, Türk vatandaşı olan eşe tanınmıştır; yabancı eşin tek başına yaptığı başvuru bu kapsama girmez.

Tescil yalnız mahkeme kararlarıyla sınırlı değildir. Bazı ülkelerde boşanma mahkeme yerine idari bir makam tarafından verilir; bu kararlar da o ülke hukukuna göre yetkili makamdan alınmış ve kesinleşmişse aynı yolla tescil edilebilir (5490 s. K. m.27/A).

Eşlerin başvuru sırasında birlikte hazır bulunması zorunlu değildir; başvurular aynı anda veya ayrı zamanlarda yapılabilir. Ayrı başvurularda iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemez (Yönetmelik m.6/1).

Konsolosluk uygulamasında, örneğin Berlin Başkonsolosluğunun bilgi notunda, diğer tarafın Mavi Kart hamili olması halinde de tek taraflı başvurunun kabul edildiği belirtilmektedir. Hannover Başkonsolosluğunun bilgi notuna göre de evliliğiniz Türkiye'deki nüfus kaydınıza hiç işlenmemişse önce evliliğin tescil edilmesi gerekir.

Konsolosluk tesciline hangi belgeler gerekir?

Türkiye'de bu kararla ilgili daha önce açılmış bir dava varsa dosya bilgileri de başvuru formuna eklenir (Yönetmelik m.7/2). Bazı temsilcilikler tercümenin kendi listelerindeki yeminli tercümanlarca yapılmasını ister; örneğin Berlin Başkonsolosluğu yalnız Almanya mahkemelerinin kararlarını tescil ettiğini ve tercümenin başkonsolosluğa bağlı yeminli tercümanlarca yapılması gerektiğini duyurmaktadır. Başvurmadan önce ilgili temsilciliğin güncel duyurusunu kontrol edin. Belgelerin asıllarını fotokopileriyle birlikte götürmeniz, başvurunun eksik belge nedeniyle ertelenmesini önler.

Başvuru nasıl yapılır, ne kadar sürer?

Velayet ve nafaka hükümleri de tescil edilir mi?

Hayır. Komisyon yalnız boşanma, evliliğin iptali, butlanı veya evliliğin mevcut olup olmadığı yönünden karar verir. Yabancı kararda yer alan velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat gibi hükümler bu işlemle Türkiye'de sonuç doğurmaz (Yönetmelik m.9/5). Bu hükümlerin Türkiye'de tanınması veya uygulanması için aile mahkemesinde Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Berlin Başkonsolosluğunun bilgi notuna göre evlilik içinde doğan çocuklar Türkiye'de nüfusa kaydedilmemişse bu kayıtların da yaptırılması gerekir.

Hangi durumlarda dava açmak gerekir?

İdari tescil dava açmayı gerektirmeyen pratik bir yol olsa da her durumda kullanılamaz. Aşağıdaki hallerde aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açmanız gerekir:

• Eski eşiniz Türk vatandaşıdır ve başvuruya katılmıyor ya da 90 günlük süre içinde başvurmuyor.
• Kararda yer alan velayet, nafaka veya tazminat hükümlerinin Türkiye'de tanınması ya da icra edilmesi gerekiyor.
• Komisyon başvurunuzu reddetti.
• Aynı kararla ilgili Türkiye'de açılmış bir dava zaten bulunuyor.

Tanıma davası eşlerden biri tarafından tek başına açılabilir ve karşı tarafın katılımını gerektirmez; ancak dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf kanundaki sebeplerle itiraz edebilir (MÖHUK m.55).

Başvuru reddedilirse ne yapılır?

Komisyon; kararın kesinleşmediğini, kamu düzenine açıkça aykırı olduğunu, eşlerin birlikte başvurmadığını veya Türkiye'de aynı kararla ilgili dava bulunduğunu tespit ederse başvuruyu reddeder. Ret halinde kararın tanınması için yetkili aile mahkemesinde dava açılabilir (5490 s. K. m.27/A-3; Yönetmelik m.11). Komisyon kararında veya tescil işleminde maddi bir hata olduğu sonradan anlaşılırsa, talep üzerine veya kendiliğinden komisyonca düzeltme kararı alınır (Yönetmelik m.13).

Başvurunun reddine veya gecikmesine yol açabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Kesinleşme belgesinin veya apostil şerhinin eksik olması,
• Tercümenin onaysız olması veya kararın bir bölümünün çevrilmemesi,
• Evliliğin Türkiye'de hiç tescil edilmemiş olması.

Konsolosluk uygulamasına göre, eşlerin her ikisi de Türk vatandaşlığından çıkmış ve boşanma bundan sonra gerçekleşmişse, boşanmanın Mavi Kartlılar kütüğüne kaydedilmesi yeterlidir (Hannover Başkonsolosluğu bilgi notu).

Kararınızın idari yoldan tescile uygun olup olmadığını değerlendirmek için bir avukata danışmanız önerilir.