Ödenmeyen Nafaka Kaç Yıl Geriye Dönük İstenebilir?

Mahkemenin hükmettiği nafaka aylardır, hatta yıllardır ödenmiyor ve bugüne kadar takip başlatmadınız. Bu durumda en çok merak edilen konu, ödenmeyen nafakanın kaç yıl geriye dönük istenebileceği ve eski ayların zamanaşımına uğrayıp uğramadığıdır. Bu yazıda birikmiş nafakada zamanaşımı süresini, sürenin ne zaman başladığını, durduğunu ve kesildiğini bulacaksınız. Nafaka ve boşanmanın diğer sonuçları için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Ödenmeyen nafaka kaç yıl geriye dönük istenebilir?

Mahkeme kararıyla belirlenen nafaka zaman geçtikçe her ay yeniden borç haline gelir. Bir borç mahkeme kararına bağlanmışsa yeni zamanaşımı süresi her zaman on yıldır (TBK m.156/2). Yargıtay uygulamasında bu süre genellikle her aylık nafaka için ayrı ayrı, o ayın nafakasının ödenmesi gereken tarihten itibaren hesaplanır. Sonuç olarak, borçlu zamanaşımı itirazında bulunursa icra takibi tarihinden geriye doğru on yıldan eski aylık nafakalar kural olarak tahsil edilemez.

Örneğin 2014 yılından beri hiç ödenmeyen nafaka için Ekim 2026'da icra takibi başlatıldığını ve borçlunun zamanaşımı itirazında bulunduğunu düşünelim. Bu durumda yaklaşık olarak Ekim 2016'dan önce ödenmesi gereken aylar tahsil edilemez; son on yılın nafakası ise istenebilir. Arada borçlunun kısmi ödeme yapması veya daha önce açılmış bir takip bulunması hesabı değiştirebilir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka protokolde düzenlenir ve mahkeme protokolü onaylayarak karara bağlar. Bu nafaka da mahkeme kararına dayanan nafakadır ve aynı kurallara tabidir. Nafaka türleri ve şartları Nafaka Türleri: Tedbir, İştirak ve Yoksulluk Nafakası yazısında anlatılmıştır.

Nafaka zamanaşımı ne zaman başlar, ne zaman durur?

Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla, yani ödeme gününün gelmesiyle işlemeye başlar (TBK m.149). Çocuk için hükmedilen nafaka her ay peşin olarak ödenir (TMK m.330/2). Bu nedenle her ayın nafakası, karardaki ödeme gününden itibaren ayrı bir süreye tabidir.

Kanun bazı hallerde zamanaşımının işlemeyeceğini öngörür. Evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur (TBK m.153, bent 3). Bu kural özellikle boşanma davası yıllarca sürdüğünde ödenmeyen tedbir nafakası bakımından önem taşır. Velayet süresince çocukların ana ve babalarından olan alacakları için de zamanaşımı işlemez (TBK m.153, bent 1); bu hükmün velayeti kendisinde olmayan ebeveynin iştirak nafakası borcuna nasıl uygulanacağı uygulamada tartışmalıdır. Bu durma sebeplerinin somut dosyaya etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Nafaka zamanaşımı nasıl kesilir?

Zamanaşımı kesildiğinde yeni bir süre işlemeye başlar (TBK m.156). Kesilme sebepleri TBK m.154'te sayılmıştır:

• Borçlunun borcu ikrar etmesi, özellikle kısmi ödeme yapması, rehin vermesi veya kefil göstermesi.
• Alacaklının dava açması, icra takibi başlatması veya iflas masasına başvurması.

İcra takibiyle kesilen zamanaşımı, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar (TBK m.157/2). Takip başlatıldıktan sonra dosya işlemsiz bırakılırsa, son işlemden itibaren on yıl geçmekle ilama dayalı takip zamanaşımına uğrar (İİK m.39). Bu nedenle haciz talebi gibi işlemlerle dosyanın aktif tutulması gerekir.

Zamanaşımı itirazı nasıl ileri sürülür?

Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz; borçlu ileri sürmedikçe hakim bunu göz önüne alamaz (TBK m.161). İlamlı nafaka takibinde borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir (İİK m.33). İcra mahkemesi bu iddiayı resmi belgelere dayanarak inceler ve icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verir (İİK m.33/a).

Borçlu zamanaşımını süresinde ileri sürmezse uygulamada on yıldan eski nafakalar da tahsil edilebilmektedir. Ancak icra emrinin tebliğinden sonra gerçekleşen zamanaşımına dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir (İİK m.33/2).

Hiç dava açılmamış dönem için geriye dönük nafaka istenebilir mi?

Buraya kadar anlatılanlar, mahkemenin hükmettiği ama ödenmeyen nafaka içindir. Henüz nafakaya hükmedilmemiş geçmiş dönemler için durum farklıdır: uygulamada nafakaya kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir. Eşler birlikte yaşarken ailenin geçimine katkı payı istenmesinde ise kanun, katkının geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebileceğini açıkça düzenler (TMK m.196/3).

İcra takibinin ayrıntıları, maaş haczi ve tazyik hapsi Nafaka Ödenmezse Ne Olur? İcra Takibi ve Tazyik Hapsi yazısında anlatılmıştır. Elden veya kira ve fatura ödenerek yapılan ödemelerin nafakadan düşülüp düşülmeyeceği ise Nafaka Elden Ödenirse Geçerli mi? yazısında ele alınmıştır.

Zamanaşımı hesabı her dosyada karar tarihi, ödeme günü, kısmi ödemeler ve evliliğin sona erdiği tarihe göre ayrıca yapılmalıdır. Somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.