İşyeri Sel Nedeniyle Kapanırsa İşçi ve İşverenin Hakları

14.10.2026'dan itibaren İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Zonguldak'ta yaşanan sel ve su baskınları birçok fabrika, dükkan ve ofisin geçici olarak kapanmasına yol açtı. İşyeri sel nedeniyle kapanırsa işçinin ücreti, iş sözleşmesinin geleceği ve işverenin seçenekleri büyük ölçüde İş Kanununun "zorlayıcı sebep" hükümlerine göre belirlenir. Bu hükümler kısa bir bekleme süresi öngörür; süre aşılırsa taraflara fesih ve kısa çalışma gibi farklı yollar açılır.

Bu yazıda 21.10.2026 itibarıyla yarım ücret, fesih ve kıdem tazminatı, kısa çalışma ödeneği, telafi çalışması, yıllık izin ve selde yaralanan işçinin durumunu anlatıyoruz. İşçi ve işveren ilişkilerine dair genel bilgi için iş hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sel zorlayıcı sebep sayılır mı?

İş Kanunu iki ayrı zorlayıcı sebep hali düzenler. Birincisi, işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasıdır (m.24/III). İkincisi, işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkmasıdır (m.25/III); örneğin işçinin evinin su basması veya yaşadığı köyün yolunun kapanması.

Kanun "zorlayıcı sebep" kavramını tanımlamaz. Kısa çalışmaya ilişkin 11.06.2024 tarihli Yönetmelik ise işyerinin fiziken doğrudan olumsuz etkilendiği deprem, yangın, su baskını ve heyelan gibi durumları zorlayıcı sebep olarak sayar. Bu nedenle işyerini fiilen kullanılamaz hale getiren bir sel, genellikle zorlayıcı sebep olarak değerlendirilir. İşyeri kısmen kullanılabiliyorsa veya kapanma işverenin kendi ihmalinden kaynaklanıyorsa sonuç farklı olabilir; bu, somut olaya göre değerlendirilir.

İşyeri kapalıyken işçiye ücret ödenir mi?

Zorlayıcı sebep nedeniyle çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye, bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir (İş Kanunu m.40). Bu hüküm hem işyerinin kapanması (m.24/III) hem de işçinin işe gelememesi (m.25/III) halinde uygulanır. Bir haftadan sonraki dönemde ücretin akıbeti kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Öğretide ve uygulamada, sözleşme feshedilmeden işin durmaya devam ettiği bu dönemde iş sözleşmesinin askıda kaldığı ve çalışılmayan süre için ücret borcunun doğmadığı görüşü yaygındır; ancak konu tartışmalıdır ve kısa çalışma, telafi çalışması veya taraflar arasındaki anlaşma sonucu değiştirebilir.

Bir haftadan uzun kapanmada iş sözleşmesi feshedilebilir mi?

Evet. İşyerinde iş bir haftadan fazla durursa işçi, iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden feshedebilir (m.24/III). İşçi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkonulursa işveren de derhal fesih hakkına sahiptir (m.25/III). Derhal fesihte bildirim süresi beklenmediği için ihbar tazminatı kural olarak gündeme gelmez.

Buna karşılık her iki fesihte de en az bir yıllık kıdemi olan işçi kıdem tazminatına hak kazanır; çünkü 1475 sayılı İş Kanununun yürürlükteki 14. maddesi, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışındaki sebeplerle yaptığı fesihlerde ve işçinin haklı fesihlerinde tazminat öngörür (madde, uygulamada 4857 sayılı Kanunun m.24 ve m.25/II hükümleriyle birlikte okunur). Tutarın nasıl hesaplandığını kıdem tazminatı hesaplama yazımızda bulabilirsiniz. Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve gerekçesinin açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlar.

Selde kısa çalışma ödeneği nasıl alınır?

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durması halinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabilir (4447 sayılı Kanun ek m.2). Kısa çalışma ödeneğinin süresini altı aya kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. 11.06.2024 tarihli Yönetmeliğe göre kısa çalışma dönemi işyeri için dört haftadan az olamaz ve haftalık çalışma süresi en az üçte bir oranında azaltılmalı ya da faaliyet tamamen veya kısmen durdurulmalıdır (m.4, m.5). Zorlayıcı sebeple kısa çalışmada ödenek, İş Kanunu m.40'taki bir haftalık süreden sonra başlar.

İşçinin ödenek alabilmesi için kısa çalışma başlangıcından önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yılda en az 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. Günlük ödenek, son on iki aylık prime esas kazanca göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancın yüzde 60'ıdır ve aylık brüt asgari ücretin yüzde 150'sini geçemez; ödenek her ayın beşinde aylık olarak ödenir. Yönetmeliğe göre işyeri fiziken doğrudan etkilenmemiş, yalnızca nakit sıkıntısı veya pazar daralması gibi dolaylı etkiler yaşanmışsa su baskınına dayalı başvuru reddedilir.

Telafi çalışması ve yıllık izin kullandırılabilir mi?

Zorunlu nedenlerle işin durması halinde işveren, çalışılmayan süreler için dört ay içinde telafi çalışması yaptırabilir; bu çalışma fazla çalışma sayılmaz (m.64). Telafi çalışması günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşuluyla günde üç saatten fazla olamaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz. Dört aylık süreyi iki katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez (m.53). İşverenin kapanma dönemini işçinin onayı olmadan yıllık izinden saymasının geçerliliği tartışmalıdır; işçinin yazılı talebi veya onayı alınması daha güvenlidir. Ücretsiz izin ise çalışma koşullarında esaslı değişiklik niteliğinde olduğundan, kural olarak işçinin yazılı kabulüne bağlıdır (m.22).

Selde yaralanan işçi iş kazası geçirmiş sayılır mı?

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işverence sağlanan bir taşıtla işe gidiş gelişi sırasında meydana gelen olay iş kazası sayılır (5510 sayılı Kanun m.13). Bu nedenle mesai sırasında işyerini basan sel nedeniyle yaralanan işçinin durumu iş kazası olarak değerlendirilebilir. İşveren olayı kolluğa derhal, SGK'ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Servis aracıyla ilgili ayrıntılar için servis kazasının iş kazası sayılıp sayılmadığını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

Ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışan, durumun tespitini ve önlem alınmasını isteyebilir; tehlike önlenemiyorsa işyerini terk ederek güvenli yere gidebilir ve bu nedenle hakları kısıtlanamaz (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.13). 21.10.2026 itibarıyla bu sel için SGK prim ertelemesi, mücbir sebep veya "genel hayata etkili afet" kararı Resmi Gazetede yayımlanmamıştır.

Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.