Kısa yanıt
Belirsiz alacak davası kaldırıldı: 7589 sayılı Kanunla HMK m.107, 31.07.2026 tarihinde yürürlükten kalktı. Artık işçilik alacakları için önce arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa kısmi dava veya alacağın tamamı için dava açılır; kısmi davada talep tahkikat sonuna kadar bir kez artırılabilir. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları eski hükme göre sürer.
Bu yazıda
- Belirsiz alacak davası neden kaldırıldı, yerine ne geldi?
- Daha önce açılmış belirsiz alacak davaları ne olacak?
- İşçilik alacağı için önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?
- Kısmi dava mı, alacağın tamamı için dava mı açılmalı?
- Belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra işçilik alacakları davası nasıl açılmalı?
Fazla mesai, hafta tatili, kıdem ve ihbar tazminatı gibi işçilik alacaklarının tam tutarı, dava açılırken çoğu zaman bilinmez; hesap genellikle bordrolar, tanıklar ve bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkar. Bu yüzden uygulamada yıllarca belirsiz alacak davası kullanıldı. Belirsiz alacak davası kaldırıldı: 7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 107. maddesi 31.07.2026 tarihinde yürürlükten kalktı. Bu yazıda 06.10.2026 itibarıyla işçilik alacakları için hangi yolla dava açılabileceğini, devam eden davaların durumunu ve dava öncesindeki zorunlu arabuluculuk aşamasını anlatıyoruz.
Belirsiz alacak davası neden kaldırıldı, yerine ne geldi?
Kaldırılan HMK m.107, alacağın miktarını dava açarken tam olarak belirleyemeyen davacıya asgari bir tutar göstererek dava açma ve miktar netleştiğinde talebini artırma imkanı veriyordu. 7589 sayılı Kanun (Resmi Gazete 31.07.2026, sayı 33326) bu dava türünü kaldırdı, ancak benzer bir esnekliği kısmi dava içinde korudu. Kanunun 20. maddesi, HMK m.109'a şu dördüncü fıkrayı ekledi:
Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.
Kısacası işçi artık alacağının bir kısmını dava ederek başlar ve bilirkişi hesabından sonra talebini bir kez artırabilir. Artırımın zamanlaması, harcı ve ıslahtan farkı HMK 109 talep artırımı yazısında; artırılan kısım bakımından zamanaşımı ise işçilik alacaklarında zamanaşımı yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Daha önce açılmış belirsiz alacak davaları ne olacak?
7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin onuncu fıkrasına göre, yürürlükten kaldırılan HMK m.107, kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanmaya devam eder. Yani 31.07.2026 tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davaları düşmez ve kısmi davaya dönüşmez; bu davalarda talep, eski m.107 hükmüne göre artırılır.
Dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118). 31.07.2026 ve sonrasında “belirsiz alacak davası” başlığıyla açılmış bir davanın nasıl nitelendirileceği kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Mahkemelerin bu dilekçeleri kısmi dava olarak nitelendirmesi veya davacıdan açıklama istemesi mümkündür; ancak farklı sonuçlara varılma ihtimali de dışlanamaz ve bu konuda yerleşik bir uygulama henüz oluşmamıştır. Bu nedenle yeni davalarda “belirsiz alacak davası” nitelendirmesine yer vermemek ve davanın kısmi dava olarak açıldığını dilekçede açıkça yazmak daha güvenlidir. Geçiş hükmü yalnızca belirsiz alacak davalarını düzenler; 31.07.2026 tarihinden önce açılmış kısmi davalarda yeni artırım hükmünün uygulanıp uygulanmayacağı kanunda açıkça düzenlenmemiştir.
İşçilik alacağı için önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?
Evet. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 3. maddesine göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açılan dava, başka bir işlem yapılmadan usulden reddedilir. Anlaşma sağlanamadığını gösteren son tutanak dava dilekçesine eklenir (m.3/2).
- Başvuru, işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.3/5).
- Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hallerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10).
- Başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17).
- İlk toplantıya geçerli bir mazeret olmadan katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur (m.3/12).
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (m.3/3).
Arabuluculuk başvurusunda istediğiniz bütün alacak kalemlerini (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi) açıkça belirtmeniz önemlidir; başvuruda yer almayan bir kalem için dava şartının yerine getirilip getirilmediği sonradan tartışma konusu olabilir. İşe iade talebinde süreler farklıdır; bu konu işe iade davası ve arabuluculuk yazısında anlatılmıştır.
Kısmi dava mı, alacağın tamamı için dava mı açılmalı?
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava iş mahkemesinde açılır (7036 m.5). Belirsiz alacak davası seçeneği ortadan kalktığı için önünüzde temelde üç yol vardır:
| Yol | Ne zaman uygun? | Avantajı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Kısmi dava (HMK m.109) | Tutar bilirkişi hesabı olmadan netleşmiyorsa | Peşin harç dava edilen kısım üzerinden yatırılır; talep tahkikat sonuna kadar bir kez artırılabilir | Artırım hakkı tek seferliktir ve tahkikat bittikten sonra kullanılamaz |
| Alacağın tamamı için dava | Tutar bordro, sözleşme veya kesin kayıtlarla hesaplanabiliyorsa | Tüm alacak tek seferde istenir, artırım gerekmez | Fazla istenen kısım reddedilirse yargılama giderleri haklılık oranına göre paylaştırılır (HMK m.326) |
| Tespit davası (HMK m.106) | Yalnızca bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının belirlenmesi gerekiyorsa | Örneğin iş ilişkisinin varlığı gibi bir sorun karara bağlanır | Hukuki yarar şarttır; eda davası açılabilen alacaklarda genellikle hukuki yarar bulunmadığı kabul edilir ve karar tahsil imkanı vermez |
Uygulamada en sık tercih edilecek yolun kısmi dava olması beklenir. Kısmi dava açmak, kalan kısımdan vazgeçildiği anlamına gelmez; dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmediği sürece haklarınız korunur (HMK m.109/3). Yine de dilekçede “fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla” ifadesine yer verilmesi önerilir.
Belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra işçilik alacakları davası nasıl açılmalı?
İşçilik alacağı davası adım adım
Belgeleri toplayın
İş sözleşmesi, bordrolar, banka hesap dökümleri, SGK hizmet dökümü, fesih bildirimi, puantaj kayıtları ve tanık bilgilerini bir araya getirin.
Arabulucuya başvurun
Tüm alacak kalemlerini sayarak yetkili arabuluculuk bürosuna başvurun; anlaşma olmazsa son tutanağın aslını veya onaylı örneğini alın.
Dava türünü seçin
Tutar net değilse kısmi dava açın; dilekçede davanın kısmi olduğunu ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunu açıkça yazın.
Dilekçeyi kalem kalem hazırlayın
Her alacak için dönemi, talep edilen kısmi tutarı, faiz türünü ve başlangıç tarihini ayrı ayrı gösterin; tüm delillerinizi dilekçeyle birlikte bildirin.
Görevli ve yetkili mahkemeyi belirleyin
Dava iş mahkemesinde; davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılır (7036 m.5, m.6).
Bilirkişi raporundan sonra talebinizi artırın
Hesap netleşince, tahkikat sona ermeden, tek dilekçeyle ve harcını yatırarak artırım yapın.
İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 m.7). Bu usulde iddianın genişletilmesi yasağı dava açılmasıyla başlar (HMK m.319) ve deliller dilekçeyle birlikte bildirilir (HMK m.318). HMK m.109/4 bu yasağı yalnızca talep edilen miktarın artırılması için kaldırır; yeni bir vakıa veya yeni bir alacak kalemi eklemenin bu kapsamda kalmayacağı değerlendirilmektedir. Bu nedenle bütün vakıaları ve kalemleri ilk dilekçede eksiksiz yazmak gerekir. Kıdem tazminatının nasıl hesaplandığı için kıdem tazminatı hesaplama yazısına bakabilirsiniz.
İşçilik alacaklarına ilişkin diğer konular iş hukuku sayfasında yer almaktadır. Alacak kalemleri, süreler ve uygun dava türü somut olaya göre değiştiğinden bireysel durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Belirsiz alacak davası hangi tarihten itibaren açılamıyor?
Belirsiz alacak davası 31.07.2026 tarihinden itibaren açılamıyor. 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK m.107 hükmünü yürürlükten kaldırdı ve bu değişiklik Resmi Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Tutarı belli olmayan işçilik alacakları için artık kısmi dava açılır; talep, tahkikat sona erene kadar aynı davada bir kez artırılabilir.
Daha önce açtığım belirsiz alacak davası düşer mi?
Hayır, düşmez. 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesine göre 31.07.2026 tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davalarında kaldırılan HMK m.107 uygulanmaya devam eder. Bu davalar kısmi davaya dönüşmez ve talep artırımı eski hükme göre yapılır. Davanızın açıldığı tarih, dava dilekçesinin mahkemede kaydedildiği tarihtir.
Kısmi dava açarsam kalan alacağımdan vazgeçmiş olur muyum?
Hayır. HMK m.109/3'e göre dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe kısmi dava, geri kalan kısımdan vazgeçildiği anlamına gelmez. Kalan kısım aynı davada bir defaya mahsus artırımla istenebilir. Artırım yapılmazsa ayrı bir dava gündeme gelebilir; bu durumda kalan kısım için zamanaşımı ayrıca değerlendirilir.
İşçilik alacağı için arabuluculuğa gitmeden dava açabilir miyim?
Hayır. Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçilik alacağı ve tazminat davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3). Arabuluculuğa gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Bunun istisnası, iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarıdır.
Alacağımın tutarını bilmiyorsam nasıl dava açarım?
Tutarı bilmemek dava açmaya engel değildir. Arabuluculuktan sonra her kalem için makul bir kısmi tutar göstererek kısmi dava açabilirsiniz. Mahkeme bordro, SGK kayıtları ve tanık beyanlarını toplayıp bilirkişiye hesap yaptırır. Rapor geldikten sonra, tahkikat sona ermeden talebinizi bir kez artırarak alacağın tamamını isteyebilirsiniz.