Kısa yanıt
Banka haczi, İİK m.106 ve m.110'a göre hacizden itibaren bir yıl içinde paraya çevrilmesi istenmezse kendiliğinden kalkar; banka hesabında bu talep, Yargıtay uygulamasında genellikle hacizli paranın icra dosyasına gönderilmesi talebi olarak değerlendirilir. Bir yıllık süre 7343 sayılı Kanunla getirildi; geçişten önce konulan hacizlerde eski altı aylık süre uygulanabilir.
Bu yazıda
İcra dosyanızda bir banka haczi görünüyor ama aylardır hiçbir işlem yapılmadıysa, haczin hala geçerli olup olmadığını merak edebilirsiniz. Banka haczi ne kadar süre geçerli sorusunun cevabı, İcra ve İflas Kanununun (İİK) satış isteme süresini düzenleyen 106. maddesi ile haczin kalkmasını düzenleyen 110. maddesindedir. Bu yazıda 17.10.2026 itibarıyla yürürlükteki metne göre süreyi, haczin düşmesini ve bankanın yükümlülüklerini anlatıyoruz.
Konu hem borçluyu hem alacaklıyı ilgilendirir: borçlu, düşmüş bir haczin kaldırılmasını isteyebilir; alacaklı ise süreyi kaçırırsa haczini ve sırasını kaybedebilir. Haciz ve paraya çevirme aşamalarına ilişkin genel bilgiler icra ve iflas hukuku sayfamızda yer alıyor.
Banka haczi nasıl konulur? 89/1, 89/2 ve 89/3 ihbarnameleri
Bankadaki mevduat, borçlunun bankadan olan bir alacağıdır. Bu nedenle haczi, İİK m.89'a göre bankaya gönderilen haciz ihbarnamesiyle yapılır. Uygulamada bu ihbarnameler maddenin fıkralarına göre 89/1, 89/2 ve 89/3 olarak anılır ve UYAP üzerinden elektronik olarak da gönderilebilir.
| İhbarname | İçeriği | Bankanın süresi |
|---|---|---|
| Birinci ihbarname (89/1) | Banka, borçluya olan borcunu artık yalnızca icra dairesine ödeyebilir; borçluya yapacağı ödeme geçersizdir | Borcu olmadığı veya hesapta para bulunmadığı gibi itirazlarını tebliğden itibaren 7 gün içinde bildirir |
| İkinci ihbarname (89/2) | Süresinde itiraz etmeyen bankaya, borcun zimmetinde sayıldığı bildirilir | Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz eder veya ödeme yapar |
| Üçüncü ihbarname (89/3) | İkinci ihbarnameye de itiraz etmeyen ve ödemeyen bankaya, ödemeye zorlanacağı bildirilir | 15 gün içinde ödeme veya menfi tespit davası; davanın açıldığını gösteren belge 20 gün içinde icra dairesine verilir |
Haciz ihbarnamesi bankanın genel müdürlüğüne tebliğ edilirse banka tüm şubeleri için beyanda bulunmak zorundadır. Yargıtay uygulamasında ihbarnamenin kural olarak tebliğ anındaki hesap bakiyesini kapsadığı, hesaba sonradan yatan paralar için yeni bir ihbarname gerektiği kabul edilmektedir.
Banka haczi ne kadar süre geçerlidir?
7343 sayılı Kanunla değişik İİK m.106'ya göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir ve borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağı da bu hükme tabidir. Banka hesabındaki para borçlunun bankadaki alacağı olduğundan, bu bir yıllık süre banka haczi için de geçerlidir.
Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü şahıslardaki alacağı da bu hükme tabidir.
Para açık artırmayla satılmadığı için banka haczinde satış talebi, uygulamada hacizli paranın icra dosyasına gönderilmesinin (celbinin) istenmesi şeklinde ortaya çıkar. Yargıtay uygulamasında bu talebin genellikle satış talebi yerine geçtiği kabul edilmektedir. Ancak bu konuda farklı görüş ve kararlar da bulunduğundan ve 7343 sonrası İİK m.106'daki gider avansı kuralının paraya nasıl uygulanacağı kanunda açıkça düzenlenmediğinden, hangi işlemin süreyi koruduğu somut dosyada tartışmalı olabilir. Bu nedenle alacaklının talebini süre dolmadan açıkça yapması önemlidir.
Bazı durumlarda süre işlemez. Borçlu ile alacaklının icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmesi devam ettiği sürece 106. maddedeki süreler işlemez (İİK m.111). Bankanın 89/3 ihbarnamesi üzerine açtığı menfi tespit davası sürerken de bu süreler işlemez (İİK m.89). Satışı istenip artırmada satılamayan mallar için öngörülen bir yıllık ek süre (İİK m.106/2) ise esas olarak açık artırmaya çıkarılan mallar içindir.
7343 öncesi konulan banka hacizlerinde süre farklı mı?
Evet. Değişiklikten önce İİK m.106, taşınırlar için altı ay, taşınmazlar için bir yıl öngörüyor ve borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarını taşınır hükmünde sayıyordu. Eski metin, Adalet Bakanlığının aşağıda anılan yazısında da aynen aktarılmıştır. Bu nedenle eski düzende banka haczi için satış isteme süresi altı aydı.
7343 sayılı Kanunun eklediği İİK geçici m.18'e göre yeni süreler, Adalet Bakanlığının belirlediği il ve ilçelerde geçiş tarihinden sonra haczedilen mallara uygulanır; geçiş tarihinden önce haczedilen mallar için eski hükümler uygulanmaya devam eder. Kanun, değişikliklerin en geç bir yılın sonunda ülke genelinde uygulanmasını öngörmüştür; bu nedenle bugün konulan hacizlerde bir yıllık süre esas alınır. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının 11.10.2022 tarihli yazısında, Kocaeli ili ve ilçelerinde elektronik satış uygulamasına 01.09.2022 itibarıyla geçildiği belirtilmiş; geçiş tarihinden önce konulan hacizlerde altı aylık, sonra konulanlarda bir yıllık sürenin esas alınması gerektiği değerlendirilmiştir. Yazı bir idari görüş niteliğindedir ve konunun yargıya taşınması halinde mahkeme kararına göre işlem yapılacağını da belirtir. Eski tarihli bir hacizde hangi sürenin uygulanacağı, haciz tarihine ve icra dairesinin bulunduğu yerin geçiş tarihine göre belirlenir.
Süre geçerse banka haczi düşer mi?
Evet. İİK m.110'a göre bir malın satılması kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar; satış talebi yalnızca bir kez geri alınabilir. Haczin kalkmasına sebep olan alacaklı, o mala ilişkin haciz ve muhafaza gibi giderlerden sorumludur. 7343 sayılı Kanun, giderin 15 gün içinde yatırılmaması halinde haczin kalkacağına ilişkin eski ibareyi maddeden çıkarmıştır.
Haczin düşmesi takibi sona erdirmez; borç ödenmedikçe dosya devam eder. Alacaklı, takip devam ettiği sürece aynı hesaba yeni bir haciz ihbarnamesi gönderilmesini isteyebilir; ancak yeni haciz eskisinin tarihini ve sırasını korumaz. Haczin düştüğünü düşünen borçlu, aşağıdaki adımları izleyebilir.
Borçlu için kontrol adımları
Haciz tarihini öğrenin
UYAP Vatandaş Portalından dosyadaki haciz ihbarnamesinin bankaya tebliğ tarihini ve bankanın cevabını kontrol edin.
Uygulanacak süreyi belirleyin
Haciz, icra dairesinin bulunduğu yerde 7343 sayılı Kanuna geçişten sonra konulmuşsa bir yıllık, önce konulmuşsa altı aylık süre esas alınır.
Süreyi durduran durumlara bakın
Dosyada taksit sözleşmesi, bankanın açtığı menfi tespit davası veya geri alınıp yenilenen bir talep olup olmadığını kontrol edin.
Paranın dosyaya aktarılıp aktarılmadığına bakın
Hacizli para icra dairesinin hesabına geçmişse artık süre değil, paranın paylaştırılması söz konusudur.
Talepte bulunun
İcra müdürlüğünden haczin kalktığının tespitini ve bankaya bildirilmesini isteyin. Talep reddedilir veya sebepsiz bekletilirse icra mahkemesine şikayet yoluna başvurulabilir (İİK m.16).
Haczedilen para icra dosyasına nasıl aktarılır?
Alacaklı, bankanın 89/1 cevabında bloke ettiğini bildirdiği tutarın dosyaya gönderilmesini icra müdürlüğünden ister; müdürlük bankaya yazı gönderir ve para icra dairesinin banka hesabına aktarılır. İcra dairelerine yapılan ödemeler, Adalet Bakanlığının uygun gördüğü bankalarda daire adına açılan hesaba yatırılır; ödeme talimatı paranın hesaba geçmesinden itibaren en geç üç iş günü içinde verilir (İİK m.9).
Aynı hesaba birden fazla alacaklı haciz koymuşsa kural olarak önce konulan haciz önceliklidir. İİK m.100'de sayılan belgelere sahip alacaklılar, hacizli malın bedeli icra veznesine girinceye kadar ilk hacze iştirak edebilir; para tüm alacaklara yetmezse icra dairesi sıra cetveli düzenler (İİK m.140). Hesaba maaş veya emekli aylığı yatıyorsa haczin sınırları için maaş haczi yazımıza da bakabilirsiniz.
Haczin geçerliliği haciz tarihine, dosyadaki işlemlere ve yerel geçiş tarihine göre değiştiğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Banka haczi kaç ay sonra düşer?
7343 sayılı Kanunla değişik İİK m.106 ve m.110'a göre banka haczi, hacizden itibaren bir yıl içinde paraya çevrilmesi istenmezse düşer. Banka hesabında bu talep, Yargıtay uygulamasında genellikle hacizli paranın icra dosyasına gönderilmesi talebi olarak değerlendirilir. İcra dairesinin bulunduğu yerde geçiş tarihinden önce konulan hacizlerde ise eski düzendeki altı aylık süre uygulanabilir. Taksit sözleşmesi gibi durumlarda süre işlemez.
Banka haczi kendiliğinden kalkar mı?
Kanuni süre içinde satış talebinde bulunulmazsa İİK m.110'a göre haciz kendiliğinden kalkar. Ancak banka bunu çoğu zaman kendiliğinden bilmez; blokenin kaldırılması için icra müdürlüğünün bankaya bildirim yapması gerekir. Bu nedenle borçlunun, icra müdürlüğünden haczin kalktığının tespitini ve bankaya yazı yazılmasını istemesi uygun olur. Talep sonuçsuz kalırsa icra mahkemesine şikayet edilebilir.
Haciz düştükten sonra alacaklı yeniden banka haczi koyabilir mi?
Evet. Haczin düşmesi takibi sona erdirmez; borç ödenmedikçe icra dosyası devam eder. Alacaklı, takip devam ettiği sürece aynı bankaya yeni bir haciz ihbarnamesi gönderilmesini isteyebilir. Ancak yeni haciz, düşen haczin tarihini ve sırasını korumaz; bu arada başka alacaklıların koyduğu hacizler önceliği alabilir. Yeni haciz de tebliğ anındaki bakiyeyi kapsar.
Banka 89/1 haciz ihbarnamesine cevap vermezse ne olur?
Banka, haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilir (İİK m.89). İkinci ihbarnameye de itiraz etmeyen ve ödeme yapmayan bankaya üçüncü ihbarname gönderilir; banka 15 gün içinde ödeme yapmaz veya menfi tespit davası açmazsa ödemeye zorlanabilir. Gerçeğe aykırı beyan halinde ayrıca tazminat ve ceza gündeme gelebilir.
Taksit anlaşması yapılırsa banka haczinin süresi işler mi?
Hayır. Borçlu ile alacaklının icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmesi devam ettiği sürece İİK m.106'daki süreler işlemez (İİK m.111). Taksitlerden biri zamanında ödenmezse süreler kaldığı yerden işlemeye devam eder. Sözleşmelerin toplam süresi on yılı aşarsa, aşılan tarihten itibaren süreler yeniden işlemeye başlar.