Ayıplı Mal İadesi: Tüketicinin Seçimlik Hakları 2026

Satın aldığınız ürün bozuk, eksik ya da reklamda anlatılandan farklı çıktıysa, ayıplı mal iadesi dahil dört seçimlik hakkınız vardır. Bu haklar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda düzenlenir ve satıcı sözleşmeyle bunları ortadan kaldıramaz. Bu yazıda 01.11.2026 itibarıyla ayıplı malın tanımını, seçimlik hakları, garanti belgesinin etkisini, süreleri ve başvuru yollarını anlatıyoruz. Ticari ilişkiler ve tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin diğer genel bilgiler ticaret hukuku sayfasında yer alıyor.

Ayıplı mal nedir?

6502 sayılı Kanunun 8. maddesine göre ayıplı mal, teslim anında kararlaştırılan örnek veya modele uymayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda, internet sitesinde veya reklamında belirtilen özellikleri taşımayan, benzer malların kullanım amacını karşılamayan ve tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı sayılır. Satıcının kurduğu ürünün hatalı monte edilmesi de sözleşmeye aykırı ifadır.

İspat bakımından önemli bir kolaylık vardır: teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir ve malın ayıplı olmadığını satıcı ispat etmelidir (m.10/1). Ancak tüketici, sözleşme kurulurken ayıbı biliyorsa veya bilmesi bekleniyorsa sözleşmeye aykırılıktan söz edilmez (m.10/2). İndirimli satılan ve ayıbı etiketle açıkça bildirilen ürünlerde bu nokta önem taşır.

Ayıplı malda tüketicinin seçimlik hakları nelerdir?

Hangi hakkın kullanılacağını tüketici seçer ve satıcı bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür (m.11/1). Ücretsiz onarım veya değişim satıcı için orantısız bir güçlük doğuracaksa, tüketici sözleşmeden dönme veya indirim haklarından birini kullanabilir (m.11/3). Onarım veya değişim talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren en geç 30 iş günü içinde (konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü) yerine getirilmelidir; Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekindeki listede yer alan mallarda onarım, yönetmelikteki azami tamir süresi içinde yapılır. Bu süreler içinde talep yerine getirilmezse tüketici diğer haklarını kullanabilir (m.11/4). Seçimlik hakların kullanılmasından doğan masrafları hakkı yerine getiren taraf karşılar ve tüketici ayrıca Türk Borçlar Kanununa göre tazminat isteyebilir (m.11/6).

Garanti belgesi ve tekrar arıza halinde ne olur?

Üretici ve ithalatçılar, yönetmelikte sayılan mallar için garanti belgesi düzenlemek zorundadır; garanti süresi teslimden itibaren en az iki yıldır (m.56). Garanti süresi içinde onarım hakkını kullanmış olan tüketici, malın tekrar arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmadığının raporla anlaşılması halinde iade, indirim veya değişim isteyebilir; satıcı bu talebi reddedemez (m.56/3; Garanti Belgesi Yönetmeliği m.9).

Azami tamir süreleri Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliğinin ekindeki listede mal grubuna göre belirlenmiştir; listedeki malların çoğu için bu süre 20 iş günü, binek otomobil ve kamyonet gibi taşıtlar için 45 iş günüdür. Garanti süresi içinde arıza on iş günü içinde giderilemezse, üretici veya ithalatçı tamir bitene kadar benzer özellikte bir malı tüketicinin kullanımına vermek zorundadır (Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.14/4). Değişim talebi ise bildirimden itibaren en geç 30 iş günü içinde karşılanmalıdır (Garanti Belgesi Yönetmeliği m.9/4).

Ayıplı mal için iade süresi ne kadar?

Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıksa bile malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda süre beş yıldır (m.12/1). Kanunda veya sözleşmede daha uzun bir süre varsa o uygulanır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz (m.12/2). Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12/3). Projeden alınan konutlardaki ayıp ve gecikme sorunları projeden konut teslim gecikmesi ve ayıp yazısında ayrıca ele alınmıştır.

İnternetten alınan ürün iade edilebilir mi?

İnternetten alışverişte iki ayrı hak vardır ve sık karıştırılır. Cayma hakkı, mesafeli sözleşmelerde ürün ayıplı olmasa bile 14 gün içinde gerekçe göstermeden sözleşmeden dönmeyi sağlar (m.48/4); bazı ürün ve hizmetlerde istisnaları vardır. Cayma hakkının işleyişine ilişkin bir örnek vize şirketine ödenen paranın iadesi yazısında anlatılmıştır. Ayıplı mal hakları ise cayma süresi geçtikten sonra da, iki yıllık süre içinde kullanılabilir. Ürün ayıplıysa ve cayma süresi dolduysa m.11'deki seçimlik haklara dayanmanız gerekir.

Satıcı kabul etmezse nereye başvurulur?

Ayıplı mal uyuşmazlıklarında sonuç çoğu zaman belgelerin ve bildirimlerin zamanında yapılmasına bağlıdır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.