HAGB Nedir, Sicile İşler mi? Şartlar ve 2026 Değişiklikleri

Ceza davanız sonunda mahkeme “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına” karar verdiyse, bunun mahkumiyet mi beraat mı olduğunu, sabıka kaydına işleyip işlemeyeceğini ve iş hayatınızı etkileyip etkilemeyeceğini merak etmeniz doğaldır. HAGB nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Mahkeme yargılamayı bitirip bir ceza belirler, ancak bu hükmü belirli şartlarla açıklamaz ve sizi beş yıl boyunca denetim altında tutar.

HAGB, Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesinde düzenlenir. Bu hüküm 2023–2026 arasında iki kez Anayasa Mahkemesince iptal edildi ve iki kez yeniden yazıldı. Aşağıda 29.09.2026 itibarıyla yürürlükte olan kuralları anlatıyoruz.

HAGB nedir, hangi durumlarda verilir?

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme HAGB kararı verebilir. HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır (CMK m.231/5). Ceza infaz edilmez; ama hüküm de ortadan kalkmış değildir, denetim süresi boyunca askıda bekler.

Mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için şu üç şartın birlikte bulunması gerekir (CMK m.231/6):

• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması.
• Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması.
• Suçla mağdura veya kamuya verilen zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi. Zarar hemen ödenemiyorsa denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi şartıyla da HAGB verilebilir (CMK m.231/9).

Şartlar oluşsa bile HAGB bir hak değil, mahkemenin takdirindedir. Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7). 01.06.2024 ve sonrasında verilen kararlarda HAGB için sanığın kabulü aranmaz; buna karşılık karara karşı istinaf yolu açıktır (CMK m.231/12, geçici m.6/2).

HAGB sicile işler mi, sabıka kaydında görünür mü?

HAGB kararı adli sicile, yani halk arasında sabıka kaydı denilen kayda işlenmez. Adli Sicil Kanununun 6. maddesine göre bu kararlar, yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hakim ya da Cumhuriyet başsavcılığı istediğinde verilmek üzere ayrı bir sistemde tutulur. HAGB kararları Adli Sicil Kanununun 9 ve 10. maddelerinde düzenlenen arşiv kaydına da alınmaz; bu nedenle kişinin kendisi için e-Devlet üzerinden aldığı adli sicil ve arşiv kaydı belgesinde görünmez.

Bu kayıt tamamen etkisiz de değildir. Adli sicildeki arşiv kaydıyla karıştırılmaması gereken “arşiv araştırması”, kamu görevine ilk kez veya yeniden atanacaklar hakkında yapılır ve CMK m.231/13 kapsamında alınan kararları da kapsar (7315 sayılı Kanun m.3, m.4). Avukatlık Kanunu gibi bazı meslek kanunları da belirli suçlardaki HAGB kararlarına disiplin sonucu bağlar. Ayrıca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez (CMK m.231/8).

Beş yıllık denetim süresinde nelere dikkat etmelisiniz?

HAGB kararıyla beş yıllık denetim süresi başlar. Mahkeme bu sürenin en fazla bir yılı için denetimli serbestlik tedbiri olarak eğitim programına devam etme, gözetim altında çalışma ya da belli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler koyabilir. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı işlemez (CMK m.231/8). Çocuklar hakkında verilen HAGB kararlarında denetim süresi üç yıldır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23/1).

Denetim süresi, kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10). Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenir veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da şartları varsa ertelemeye veya seçenek yaptırıma karar verebilir (CMK m.231/11).

HAGB kararına itiraz edilir mi, istinaf süresi ne kadar?

Eskiden HAGB kararlarına yalnızca itiraz edilebiliyordu. Bugün HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulur ve bölge adliye mahkemesi kararı usul ve esas yönünden inceler (CMK m.231/12). İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273). Kanunun kesin saydığı bazı düşük miktarlı adli para cezası hükümleri ise istinafa götürülemez (CMK m.272/3). 01.06.2024'ten önce verilen HAGB kararlarında ise eski itiraz yolu uygulanmaya devam eder (CMK geçici m.6/2).

HAGB beraat değildir. Suçu işlemediğinizi düşünüyorsanız kararı kabullenmek yerine istinaf yolunu değerlendirmeniz gerekir; aksi halde denetim süresi boyunca hüküm üzerinizde askıda kalır.

2023–2026 arasında HAGB kurallarında neler değişti?

Anayasa Mahkemesi 1.6.2023 tarihli kararıyla (E.2022/120, K.2023/107) HAGB'yi tanımlayan 231. maddenin beşinci fıkrasını iptal etti. Kanun koyucu 2.3.2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla 231. maddenin 5–14. fıkralarını yeniden yazdı: sanığın kabulü şartı kaldırıldı ve karara karşı istinaf yolu getirildi. Bu iki değişiklik 01.06.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına uygulanır; daha önceki kararlarda itiraz yolu ve kabul şartı devam eder (CMK geçici m.6/2).

Anayasa Mahkemesi 10.7.2025 tarihli kararıyla (E.2024/98, K.2025/149) bu düzenlemeyi de iptal etti. Gerekçe, kamu görevlilerinin işkence ve kötü muamele suçlarında HAGB'yi dışlayan bir hüküm bulunmamasıydı; iptalin yürürlüğe girmesi dokuz ay ertelenerek 30.09.2026 olarak belirlendi. Kanun koyucu bu tarihten önce, 16.7.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla 231. maddenin 5–14. fıkralarını yeniden düzenledi; yeni metin 31.07.2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. İptal kararı 7499 sayılı Kanunla getirilen metne yöneliktir; 7589 sayılı Kanunla yazılan fıkralar hakkında 29.09.2026 itibarıyla verilmiş bir iptal kararı bulunmamaktadır.

Yeni 14. fıkraya göre HAGB; işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda uygulanmaz. Önceki metinde yer alan inkılap kanunlarındaki suçlara ilişkin istisna ise yeni fıkrada yer almamaktadır. Bazı özel kanunlar da HAGB'yi dışlar; örneğin karşılıksız çek suçunda HAGB uygulanmaz (5941 sayılı Çek Kanunu m.5/10).

Ceza yargılamasının diğer aşamaları ceza hukuku sayfasında özetlenmiştir. HAGB kararının etkisi suçun niteliğine ve kararın içeriğine göre değiştiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.