Duruşmaya Uzaktan Katılım 2026: e-Duruşma Talebi ve Şartları

Duruşmaya uzaktan katılım, hukuk davalarında mahkemenin izniyle tarafın veya avukatının duruşmaya ses ve görüntü nakli yoluyla, yani mahkeme salonuna gitmeden bağlanmasıdır. Dayanağı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 149. maddesi ve bu maddeye dayanan e-Duruşma Yönetmeliğidir. 7589 sayılı Kanunun 22. maddesiyle 31.10.2026'da yürürlüğe giren değişiklik, uzaktan katılanlar için ıslak imza konusunu yeniden düzenledi.

Bu yazıda kimin, nasıl ve ne zamana kadar talepte bulunabileceğini, mahkemenin kararını, başka şehirde veya yurt dışında yaşayanların seçeneklerini ve vesayet altındaki kişilerin mallarının elektronik satışını 31.10.2026 itibarıyla anlatıyoruz. Aile davalarına ilişkin genel bilgiler aile hukuku sayfasında yer alıyor.

Duruşmaya uzaktan katılım kimler için mümkün?

HMK m.149/1'e göre mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin bulundukları yerden ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılmasına ve usul işlemleri yapmasına karar verebilir. Tanık, bilirkişi veya uzmanın bu yolla dinlenmesine ise mahkeme kendiliğinden ya da taraf talebiyle karar verebilir (m.149/2). Boşanma davasındaki çocuklara ilişkin konular gibi tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği işlerde ilgililerin uzaktan dinlenmesine mahkeme resen karar verebilir (m.149/3).

Bu sistem hukuk yargılamasında Yönetmelikte e-Duruşma olarak adlandırılır. Günlük dilde sıkça kullanılan SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) ifadesi ise daha çok ceza yargılamasındaki uygulamayı anlatır; ceza davalarındaki kurallar CMK'da ayrıca düzenlenmiştir. Uzaktan yapılan duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları doğurur (Yönetmelik m.13/1).

e-Duruşma talebi nasıl yapılır?

Usul, Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir. Talep gerekçeli olmalı ve duruşma gününden en az iki iş günü önce yapılmalıdır.

Talep süresinde yapılmazsa, hakkın kötüye kullanılması veya yargılamayı uzatma amacı taşıyorsa ya da hukuki, fiili veya teknik bir engel varsa gerekçeli olarak reddedilebilir (m.9/2). Hastalık, yaşlılık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelmekte zorlanacak kişilerin talepleri ise öncelikle kabul edilir (m.9/3).

Uzaktan katılım nereden yapılır?

İsticvap edilecek veya yemin edecek taraf mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyor ve gelemiyorsa, öncelikle e-Duruşma yoluyla dinlenir (m.10/3). Taraf veya avukatının kusuru olmadan teknik nedenle bağlantı kurulamazsa, dosya bu nedenle işlemden kaldırılmaz (m.13/9).

31.10.2026 değişikliği ne getirdi: ıslak imza gerekir mi?

7589 sayılı Kanunun 22. maddesi HMK m.149'a üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere yeni bir dördüncü fıkra ekledi ve sonraki fıkraları teselsül ettirdi: başka yerde duruşma icrasına ilişkin eski dördüncü fıkra beşinci, yönetmeliğe yollama yapan eski beşinci fıkra altıncı fıkra oldu. Değişiklik, Kanunun 26. maddesi uyarınca yayımdan üç ay sonra, 31.10.2026'da yürürlüğe girdi. Yeni kurala göre uzaktan katılmasına karar verilenler hakkında, aşağıdaki istisnalar dışında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz.

İstisnalar önemlidir: ikrar, yemin, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh beyanlarında imza kuralları uygulanmaya devam eder (HMK m.154/3-ç). 31.10.2026 itibarıyla e-Duruşma Yönetmeliği yeni fıkraya göre güncellenmemiştir; dayanak maddesinde hala HMK m.149'un eski beşinci fıkrasına atıf vardır. Yönetmeliğin mevzuat.gov.tr'deki metnine göre e-Duruşmada yapılan feragat, kabul ve sulh beyanı, yeni bir duruşmada mahkeme huzurunda yenilenip tutanak imzalanınca geçerli hale gelir (m.13/4). Bu hükmün ve diğer imza işlemlerini düzenleyen m.13/5'in yeni kanun hükmüyle birlikte nasıl uygulanacağı henüz netleşmemiştir; bu tür bir beyan yapmayı düşünüyorsanız mahkemenin izleyeceği yolu önceden sormanız yerinde olur.

Anlaşmalı boşanmada hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır (TMK m.166/3). Bu dinlemenin e-Duruşma ile yapılıp yapılamayacağı kanunda açıkça düzenlenmemiştir ve yerleşik bir uygulama bulunduğunu söylemek güçtür. Ayrıca davayı kabul beyanı yeni m.149/4'teki istisnalar arasındadır. Bu nedenle birçok mahkeme tarafların duruşmada bizzat hazır bulunmasını isteyebilir; uzaktan katılım talebinde bulunmadan önce mahkemeyle teyit edin. Ayrıntılar için anlaşmalı boşanma şartları yazısına bakabilirsiniz.

Yurt dışında veya başka şehirde yaşıyorsanız ne yapılır?

Başka şehirde yaşayan taraf, oturduğu yerdeki adliyenin e-Duruşma odasından davasının duruşmasına bağlanmayı talep edebilir. Yönetmelik yurt dışından bağlanmayı açıkça düzenlemez; taraf için öngördüğü bağlantı yerleri, bulunduğu yerdeki adliye ile avukatıyla birlikte avukatın bağlandığı yerdir. Yurt dışından doğrudan bağlantıya izin verilip verilmeyeceği mahkemenin takdirine ve teknik imkanlara bağlıdır; bu nedenle yurt dışında yaşayanlar uygulamada çoğunlukla bir avukatı vekil olarak görevlendirir ve avukat e-Duruşmaya katılır. Vekaletnamenin konsoloslukta veya apostille nasıl hazırlanacağı yurt dışından vekaletname yazısında anlatılmıştır.

Yurt dışındaki tarafın veya tanığın dinlenmesi gerekiyorsa, mahkeme genellikle uluslararası adli yardımlaşma veya konsolosluk aracılığıyla istinabe yoluna başvurur; bu süreç aylar sürebilir. Ayrıca 7589 sayılı Kanunla HMK m.147'ye eklenen fıkraya göre, bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu haller dışında iki duruşma arasındaki süre üç ayı geçemez.

Vesayet altındaki kişinin malları nasıl satılacak?

7589 sayılı Kanunun 11 ve 12. maddeleri de 31.10.2026'da yürürlüğe girdi. Buna göre vesayet altındaki kişinin değerli şeyler dışındaki taşınırları, vesayet makamının talimatı uyarınca UYAP'a entegre elektronik satış portalında açık artırmayla satılır (TMK m.440/1). Taşınmazların satışı da bu portalda açık artırmayla yapılır ve ihale, vesayet makamının ihale gününden itibaren on gün içinde vereceği onamayla tamamlanır (TMK m.444/2).

Satış yine yalnızca vesayet altındaki kişinin menfaati gerektiriyorsa yapılabilir. Hakimin veya denetim makamının özel durumlarda pazarlıkla satışa karar verme imkanı korunmuştur (TMK m.440/1, m.444/3). 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesine göre, açık artırmayla satışına karar verilip ilanı 31.10.2026'dan önce yapılmış satışlarda eski hükümler uygulanmaya devam eder.

Uzaktan katılımın davanızda uygun olup olmadığı somut dosyaya göre değişir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.