Kısa yanıt
Adli sicil kaydı, cezanın infazı tamamlanınca kendiliğinden adli sicilden çıkarılıp arşive alınır; arşiv kaydı da çoğu mahkumiyette bu tarihten itibaren beş yıl sonra tamamen silinir. Anayasa m.76 veya başka kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerde süre, memnu hakların iadesi kararı alınırsa 15, alınmazsa 30 yıldır.
Bu yazıda
Adli sicil kaydı (halk arasında sabıka kaydı) çoğu durumda başvuru gerekmeden, kanunda yazılı şartlar oluşunca kendiliğinden silinir. Adli Sicil Kanununa göre silinme iki aşamalıdır: önce kayıt adli sicilden çıkarılıp arşiv kaydına alınır, sonra arşiv kaydı belirli bir sürenin geçmesiyle tamamen silinir.
Bu yazıda 01.11.2026 itibarıyla 5352 sayılı Adli Sicil Kanununun 9, 10, 12, 13 ve 13/A maddelerine göre kaydın ne zaman arşive alındığını, arşivin kaç yılda silindiğini, memnu hakların iadesini ve e-Devlet'ten belge almayı anlatıyoruz. Ceza hukukuna ilişkin diğer genel bilgiler ceza hukuku sayfasında yer alıyor.
Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı arasındaki fark nedir?
Adli sicile Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri kaydedilir: hapis ve adli para cezaları, ertelenen cezaların denetim süresi, hak yoksunlukları gibi (5352 m.4). Disiplin cezaları, disiplin ve tazyik hapsi ile idari para cezaları adli sicile kaydedilmez (m.5). Örneğin trafik cezası gibi idari para cezaları sabıka kaydı oluşturmaz.
Arşiv kaydı ise adli sicilden çıkarılan bilgilerin bir süre daha tutulduğu bölümdür. Arşiv bilgilerini herkes isteyemez. Kanuna göre arşiv kaydını yalnızca şunlar isteyebilir (m.10):
- kullanım amacını belirterek kişinin kendisi veya vekaletnamede açıkça yetkilendirilmiş vekili;
- bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında savcılıklar, hakimler ve mahkemeler;
- yetkili seçim kurulları;
- özel kanunlarda gösterilen hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşları.
Kanunda açıkça yazılı olmadıkça bir kişinin yakınının adli sicil ve arşiv kaydı istenemez ve kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için kullanılamaz (m.10/2). On sekiz yaşından küçüklere ilişkin kayıtlar yalnızca soruşturma ve kovuşturma kapsamında yargı mercilerince istenebilir (m.10/3).
Sabıka kaydı ne zaman arşive alınır?
5352 m.9/1'e göre adli sicildeki bilgiler şu hallerde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşive alınır:
- cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması;
- mahkumiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık;
- ceza zamanaşımının dolması;
- genel af.
Ertelenen hapis cezasında denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (TCK m.51/8); kayıt da bu tarihten sonra arşive alınır. Adli para cezasında infaz cezanın ödenmesiyle tamamlanır. Ödenmemiş bir adli para cezası, kaydın adli sicilde kalmasına neden olabilir; bu nedenle önce infazın tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmek gerekir.
Arşiv kaydı kaç yılda silinir?
| Durum | Ne zaman silinir? |
|---|---|
| Diğer mahkumiyetler | Kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçince (m.12/1-c) |
| Anayasa m.76 veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetler | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınırsa 15 yıl, bu karar alınmazsa 30 yıl geçince (m.12/1-b) |
| Kişinin ölümü | Adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (m.9/2, m.12/1-a) |
| Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması | Talep aranmaksızın tamamen silinir (m.12/2) |
| Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı | Önceki mahkumiyet kaydı tamamen silinir (m.12/3) |
Anayasanın 76. maddesi, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar ile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflas gibi suçlardan hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceğini düzenler. Bu tür mahkumiyetlerde arşiv kaydı beş yılda değil, 15 veya 30 yılda silinir.
Silme işlemi Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılır; arşiv kayıtlarının silinmesine ilişkin kararları üç hakimden oluşan bir komisyon alır (m.14). Silme kural olarak kendiliğinden yapılır. Uygulamada, süre dolduğu halde kaydın silinmediğini düşünen kişi Genel Müdürlüğe dilekçe ile başvurarak durumun incelenmesini isteyebilir.
Memnu hakların iadesi nasıl istenir?
Memnu hakların iadesi (yasaklanmış hakların geri verilmesi), Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suça veya cezaya bağladığı hak yoksunluklarını gidermek için kullanılır (5352 m.13/A). TCK m.53'teki hak yoksunlukları ise kural olarak hapis cezasının infazı tamamlanınca kendiliğinden sona erer (TCK m.53/2); m.53/5 ve 6'daki ayrıca verilen yasaklar saklıdır.
Memnu hakların iadesi başvurusu
Süreyi kontrol edin
Cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmiş olmalıdır. İnfaz genel af veya etkin pişmanlık dışında bir hukuki nedenle sona ermişse hükmün kesinleşmesinden itibaren beş yıl gerekir; bu süre hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunacak süreden az olamaz.
İyi hal şartı
Bu sürede yeni bir suç işlenmemiş olmalı ve mahkemede kişinin hayatını iyi halli sürdürdüğüne dair kanaat oluşmalıdır.
Başvuru yeri
Hükümlü veya vekili, hükmü veren mahkemeye ya da hükümlünün ikametgahının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye başvurur.
Karar ve kayıt
Mahkeme dosya üzerinden veya savcı ile hükümlüyü dinleyerek karar verir; karara karşı kanun yoluna gidilebilir. Kesinleşen karar adli sicil arşivine kaydedilir ve başvuru masrafları hükümlüye aittir.
HAGB ve kamu davasının ertelenmesi sicilde görünür mü?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları adli sicil kaydı değildir. 5352 m.6'ya göre bu kararlar ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hakim veya savcılık istediğinde verilir; adli sicil belgesinde görünmez. HAGB'nin şartları ve denetim süresi HAGB nedir yazısında anlatılmıştır.
e-Devlet'ten adli sicil kaydı belgesi nasıl alınır?
5352 m.13/2'ye göre kişiler kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayıp sonucu fiziki veya elektronik ortamda ilgili mercie verebilir. Belge e-Devlet'teki Adli Sicil Kaydı Sorgulama hizmetinden alınır; ekranda belgenin verileceği kurumu ve kullanım amacını seçmeniz istenebilir. Belge ayrıca Cumhuriyet başsavcılıklarından, kaymakamlıklardan ve yurt dışında elçilik ve konsolosluklardan alınabilir (m.8).
Belgeyi alan kurum, e-Devlet'teki doğrulama hizmetiyle belgenin gerçekliğini kontrol edebilir. Belgede hangi kayıtların görüneceği, kullanım amacına ve özel kanunlardaki izinlere göre değişebilir.
Sürelerin başlangıcı ve hak yoksunluklarının kapsamı mahkumiyetin türüne göre farklılaştığından, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Sabıka kaydı kaç yılda silinir?
Kayıt önce cezanın infazı tamamlanınca adli sicilden çıkarılıp arşive alınır. Arşiv kaydı da çoğu mahkumiyette arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl sonra tamamen silinir (5352 m.12/1-c). Anayasa m.76 kapsamındaki veya başka kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerde bu süre, memnu hakların iadesi kararı alınırsa 15, alınmazsa 30 yıldır.
Arşiv kaydını işverenler görebilir mi?
Kural olarak hayır. 5352 m.10'a göre arşiv bilgilerini kişinin kendisi veya vekili, soruşturma ve kovuşturma kapsamında yargı mercileri, seçim kurulları ve yalnızca özel kanunlarda gösterilen hallerde kamu kurumları isteyebilir. Özel işverenler adli sicil bilgisini doğrudan sorgulayamaz; genellikle adayın e-Devlet'ten aldığı belgeyi ister. Belgenin içeriği seçilen kullanım amacına göre değişebilir.
Adli para cezası sabıka kaydına işler mi?
Evet. Kesinleşmiş adli para cezası mahkumiyeti 5352 m.4/1-c uyarınca adli sicile kaydedilir. Ceza ödendiğinde infaz tamamlanmış olur ve kayıt arşive alınır. Hak yoksunluğu doğurmayan mahkumiyetlerde arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl sonra tamamen silinir. İdari para cezaları ise adli sicile kaydedilmez.
Memnu hakların iadesi için nereye başvurulur?
Başvuru, hükmü veren mahkemeye veya hükümlünün ikametgahının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır (5352 m.13/A). Kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi, bu sürede yeni suç işlenmemesi ve iyi hal kanaati gerekir. Mahkeme dosya üzerinden veya Cumhuriyet savcısını ve hükümlüyü dinleyerek karar verir; karara karşı kanun yoluna başvurulabilir.
HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?
Görünmez. HAGB kararları adli sicile değil, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir (5352 m.6, CMK m.231/13). Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hakim veya savcılık istediğinde kullanılır. Denetim süresi başarıyla geçerse dava düşer; hüküm açıklanırsa kesinleşen mahkumiyet adli sicile kaydedilir.