Kısa yanıt
Suç duyurusu, Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ya da jandarmaya yazılı dilekçeyle ya da sözlü olarak yapılır (CMK m.158). Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı aydır (TCK m.73). Kasten yaralama, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi bazı suçlarda dava açılmadan önce uzlaştırma denenir.
Bu yazıda
Bir suçun mağduru olduğunuzda ilk soru genellikle şudur: Suç duyurusu nasıl yapılır ve ne kadar süre içinde başvurmam gerekir? Bu yazıda suç duyurusunun nereye ve nasıl yapılacağını, şikayet süresinin ne zaman dolduğunu, uzlaştırmanın hangi suçlarda uygulandığını ve şikayetten vazgeçmenin sonuçlarını 29.09.2026 itibarıyla yürürlükteki kurallara göre anlatıyoruz.
Önce iki kavramı ayırmak gerekir. İhbar, herhangi birinin bir suçu yetkililere bildirmesidir. Şikayet ise suçtan zarar gören kişinin, failin cezalandırılmasını istediğini bildirmesidir. Bazı suçlarda soruşturma ancak şikayet üzerine başlar; bunlara şikayete bağlı suçlar denir.
Suç duyurusu nasıl yapılır, nereye başvurulur?
Ceza Muhakemesi Kanununun 158. maddesine göre ihbar veya şikayet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa (polis veya jandarma) yapılır. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye verilen dilekçeler de ilgili başsavcılığa gönderilir. Yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken suçlar için elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir. Başvuru yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir.
Suç duyurusu adımları
Olayı ve delilleri toparlayın
Tarih, saat, yer ve olayın akışını not edin; mesaj, fotoğraf, video, sağlık raporu, dekont gibi delilleri saklayın.
Başvuru yerini seçin
Cumhuriyet başsavcılığı, polis merkezi veya jandarma karakoluna başvurabilirsiniz; acil durumlarda kolluğa gitmek genellikle daha hızlıdır.
Dilekçeyi hazırlayın
Kimlik ve iletişim bilgilerinizi, şüpheliyi (biliniyorsa), olayı, delilleri ve şüphelinin cezalandırılması talebinizi açıkça yazın.
Kayıt numarası alın
Dilekçenizin kayda alındığını gösteren soruşturma numarasını veya evrak kaydını mutlaka isteyin.
Dosyayı takip edin
Soruşturma numarasıyla dosyanızı savcılıktan ya da e-Devlet şifresiyle giriş yapılan UYAP Vatandaş Portalı üzerinden izleyebilirsiniz.
Şikayetin somut olmaması önemli bir risktir. İhbar veya şikayet soyut ve genel nitelikteyse ya da anlatılan fiilin suç olmadığı açıkça anlaşılıyorsa savcılık “soruşturma yapılmasına yer olmadığına” karar verir; bu karara itiraz edilebilir (CMK m.158/6). Bu yüzden olayı somut ayrıntılarla ve delilleriyle anlatmak gerekir.
Şikayet süresi kaç ay, ne zaman başlar?
Türk Ceza Kanununun 73. maddesine göre şikayete bağlı suçlarda, şikayet hakkı olan kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar; ancak dava zamanaşımını geçemez. Hakaret suçunda ayrıca bir üst sınır vardır: şikayet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her halde iki yılı geçemez.
Şikayete bağlı olmayan, yani savcılığın kendiliğinden soruşturduğu suçlarda altı aylık süre uygulanmaz; burada sınır dava zamanaşımıdır. Örneğin üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66).
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikayete bağlı suçlarda şikayet | Fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay | TCK m.73/1-2 |
| Hakaret suçunda şikayet üst sınırı | Fiilden itibaren en çok 2 yıl | TCK m.73/2 |
| Uzlaşma teklifine cevap | Tekliften itibaren 7 gün | CMK m.253/4 |
| Uzlaştırma işlemleri | 30 gün; 20'şer gün en çok iki kez uzatılabilir | CMK m.253/12 |
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz | Tebliğden itibaren 2 hafta | CMK m.173/1 |
| Dava zamanaşımı (üst sınırı 5 yılı geçmeyen suçlar) | 8 yıl | TCK m.66/1-e |
Uzlaştırma nedir, hangi suçlarda uygulanır?
Uzlaştırma, şüpheli ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalıştığı bir yoldur. Kapsamdaki bir suçta kamu davası açmaya yetecek şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaştırma için mağdur veya suçtan zarar görenin gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması gerekir. CMK m.253'e göre uzlaştırma, soruşturulması şikayete bağlı suçlarda ve ayrıca şu hallerde uygulanır:
- Kasten yaralama (TCK m.86/3 hariç) ve taksirle yaralama
- Tehdit (TCK m.106/1) ve konut dokunulmazlığının ihlali
- İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (TCK m.117/1; m.119/1-c)
- Hırsızlık, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma (TCK m.155/3 hariç)
- Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi, çocuğun kaçırılması ve alıkonulması
- Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması (TCK m.239/4 hariç)
- Adli süreçteki çocuklar bakımından, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar (CMK m.253/1-c; bentteki ifade 8.8.2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla güncellendi)
Şikayete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakarette uzlaştırma yapılmaz. Hakaret önce 7.11.2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla kısmen, ardından 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla tamamen uzlaştırma kapsamından çıkarıldı; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hali (TCK m.125/3-a) hariç artık önödeme kapsamındadır (TCK m.75/6-a). Uzlaştırmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma yapılmaz; önödemeli bir suçla birlikte işlenmişse uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaştırma yine uygulanır (CMK m.253/3).
Uzlaştırma süreci nasıl işler, uzlaşırsanız ne olur?
Uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur; teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Müzakereler gizlidir ve burada yapılan açıklamalar hiçbir davada delil olarak kullanılamaz. Birden fazla mağdur varsa uzlaşma için hepsinin kabulü gerekir. Sonuçsuz kalan bir uzlaştırma tekrar denenmez (CMK m.253).
Uzlaşma olur ve şüpheli edimini tek seferde yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Ödeme taksitli veya ileri tarihliyse kamu davasının açılması ertelenir; edim yerine getirilmezse dava açılır ve uzlaşma belgesi ilam niteliğinde sayılarak icraya konabilir. Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. Bu nedenle uzlaşmadan önce tüm zararınızı hesaplamanız önemlidir. Dava açıldıktan sonra suçun uzlaştırma kapsamında olduğu anlaşılırsa mahkeme de dosyayı uzlaştırmaya gönderir (CMK m.254).
Şikayetten vazgeçerseniz ne olur?
Şikayete bağlı suçlarda şikayetten vazgeçmek davayı düşürür; ancak hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez. Vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklarsanız artık hukuk mahkemesinde tazminat davası da açamazsınız (TCK m.73/4-7). Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilirsiniz; dilekçede davayı gerektirecek olayları ve delilleri göstermeniz gerekir (CMK m.173).
Ceza soruşturması ve kovuşturmasının diğer aşamaları ceza hukuku sayfasında özetlenmiştir. Şikayet süresinin başlangıcı ve suçun uzlaştırmaya tabi olup olmadığı somut olaya göre değişebileceğinden, durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Şikayet süresi kaç gün veya kaç ay?
Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi altı aydır ve fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar (TCK m.73). Bu süre dava zamanaşımını geçemez. Hakaret suçunda ayrıca, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıllık bir üst sınır vardır. Savcılığın kendiliğinden soruşturduğu suçlarda altı aylık süre yoktur; bu suçlarda dava zamanaşımı dolana kadar başvurulabilir.
Uzlaşmayı kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Uzlaşma tamamen gönüllüdür; teklifi kabul edip etmemek size bağlıdır. Teklife yedi gün içinde cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız; müzakerelere katılmaktan kaçınmak da uzlaşmayı kabul etmemek anlamına gelir (CMK m.253/4, 253/13). Uzlaşma olmazsa soruşturma normal şekilde devam eder ve sonuçsuz kalan uzlaştırma aynı dosyada tekrar denenmez.
Uzlaştıktan sonra tazminat davası açabilir miyim?
Kural olarak hayır. Uzlaşma sağlanırsa, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır. İstisna, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlardır (CMK m.253/19). Bu nedenle tedavi giderleri, iş kaybı ve manevi zarar gibi kalemleri uzlaşmadan önce hesaplayıp anlaşmaya yazdırmanız önemlidir.
Hakaret suçunda uzlaştırma var mı?
Hayır. 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla hakaret suçu uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarıldı (CMK m.253/3). Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret (TCK m.125/3-a) hariç, bu suç artık önödeme kapsamındadır (TCK m.75/6); yani şüpheliye belirli bir tutarı ödeyerek kamu davasından kurtulma imkanı tanınabilir. Hakarette şikayet süresi, fiilden itibaren en çok iki yıldır.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına nasıl itiraz edilir?
Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir (CMK m.173). Dilekçede kamu davasının açılmasını gerektiren olaylar ve deliller gösterilmelidir. İtiraz kabul edilirse savcı iddianame düzenler; reddedilirse itiraz eden giderlere mahkum edilir.