Mehir Alacağı ve Ziynet Boşanma Davasıyla İstenebilir mi?

Mehir alacağı, dini nikah sırasında erkeğin kadına vermeyi üstlendiği para, altın veya malın boşanma ya da ölüm halinde istenmesidir. Mehir Türk Medeni Kanununda düzenlenmemiştir; buna rağmen mehir senetleri bugün de yaygındır ve boşanma davalarında sık sık gündeme gelir. Aşağıda mehrin hukuki niteliğini, geçerlilik şartlarını, ispatını, görevli mahkemeyi ve boşanma davasıyla birlikte istenip istenemeyeceğini bulacaksınız. Boşanmanın diğer sonuçları için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Mehir nedir, ziynet eşyasından farkı ne?

Mehir ikiye ayrılır. Peşin mehir (mehr-i muaccel) nikah sırasında kadına teslim edilir. Ertelenmiş mehir (mehr-i müeccel) ise ileride, çoğunlukla boşanma veya kocanın ölümü halinde ödenmek üzere kararlaştırılır. Uyuşmazlıkların büyük kısmı ertelenmiş mehirden çıkar. Mehir resmi nikahın şartı değildir; nikah memuru önünde yapılan evlenmede mehir aranmaz.

Ziynet ise düğünde konukların ve ailelerin taktığı takılardır; Yargıtay uygulamasında kural olarak kadına bağışlanmış sayılır. Mehir kocanın kendi üstlendiği bir borçken, ziynet kadının elinde bulunan veya ondan alınan bir maldır. Ziynetin nasıl isteneceğini Ziynet Eşyası Davası yazısında ayrıntılı olarak anlattık.

Mehir senedi geçerli mi, nasıl ispat edilir?

Yargıtay mehri, Türk Borçlar Kanunundaki bağışlama hükümleri çerçevesinde değerlendirir. Nikahta teslim edilen mehir elden bağışlama (TBK m.289), ileride ödenecek mehir ise bağışlama sözü (TBK m.288) sayılır (Türkmen, DEÜHFD 2020).

Bağışlama sözünün geçerli olması için yazılı yapılması gerekir; konusu taşınmaz ise resmi şekil, yani tapuda işlem şarttır (TBK m.288). Bu nedenle yalnız sözlü olarak kararlaştırılan ertelenmiş mehir kural olarak istenemez. Şekle aykırı söz yerine getirilmişse elden bağışlama hükmündedir (TBK m.288/3); yani ödenen mehir, şekil eksikliği gerekçesiyle geri istenemez.

Mehir senedinde borç altına giren kocanın imzası bulunmalı, mehrin konusu ve miktarı açıkça yazılmalıdır: “10 adet 22 ayar bilezik” veya “100 gram 24 ayar altın” gibi. Koca mehri ödediğini ileri sürerse bunu kendisi ispat etmelidir (TMK m.6). Yazılı bir borcun ödendiği de kural olarak yazılı delille ispatlanır (HMK m.200).

Mehir ve ziynet eşyaları boşanma davasıyla birlikte talep edilebilir mi?

Evet. Aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız talepler aynı dilekçede ileri sürülebilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.110). Bu nedenle mehir ve ziynet talepleri boşanma dilekçesine, davalı konumundaysanız karşı davaya eklenebilir. Ancak mehir bakımından görevli mahkeme tartışmalı olduğundan, mahkeme mehir talebini ayırıp bu talep yönünden görevsizlik kararı verebilir. Boşanma dilekçesinin nasıl hazırlandığını Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır yazısında bulabilirsiniz. Her talep için değeri üzerinden ayrı nispi harç yatırılır.

Ertelenmiş mehir çoğu zaman “boşanma halinde” ödenecek şekilde kararlaştırılır ve öğretide alacağın boşanma kararının kesinleşmesiyle muaccel olacağı kabul edilir. Bu yüzden mahkeme mehir talebini boşanma hükmüyle birlikte ele alabileceği gibi talebi ayırıp ayrı dosyada da görebilir (HMK m.167). Mehir ya da ziynet boşanma dilekçesinde istenmemişse, ayrı bir davayla da talep edilebilir.

Mehir alacağı davasına hangi mahkeme bakar?

Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanununun aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabından (vesayete ilişkin Üçüncü Kısım hariç) doğan dava ve işlere bakar (4787 sayılı Kanun m.4). Mehir ise kanunda düzenlenmemiştir ve Borçlar Kanunundaki bağışlama hükümlerine göre değerlendirilir. Bu nedenle bazı Yargıtay kararlarında mehir alacağı genel hükümlere göre görülecek bir alacak sayılmış ve asliye hukuk mahkemesi görevli kabul edilmiştir.

Öte yandan uygulamada boşanma davasıyla birlikte aile mahkemesinde görülüp karara bağlanan ve üst yargı denetiminden geçen mehir talepleri de bulunmaktadır. 06.10.2026 itibarıyla bu konuda tamamen yerleşmiş tek bir uygulamadan söz etmek güçtür; özellikle ayrı dava açılacaksa güncel Yargıtay kararları kontrol edilmelidir.

Görev bir dava şartıdır ve mahkeme bunu kendiliğinden inceler (HMK m.114). Dava görevsiz mahkemede açılırsa görevsizlik kararı verilir. Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi istenmezse dava açılmamış sayılır (HMK m.20). Bu süreyi kaçırmamak hak kaybını önler.

Mehir alacağında zamanaşımı ve harç nasıl işler?

Mehir alacağı, Borçlar Kanunundaki genel on yıllık zamanaşımı süresine tabi tutulmaktadır (TBK m.146). Evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacaklarında zamanaşımı işlemez (TBK m.153). Boşanmaya bağlanan mehirde süre, uygulamada boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar. Kanunda açık bir düzenleme bulunmadığından, ihtiyat gereği talebi boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürmek güvenli bir yaklaşımdır; bu, boşanmadan doğan dava hakları için öngörülen bir yıllık süreye (TMK m.178) karşı alınan bir önlemdir, mehrin bu süreye tabi olduğu anlamına gelmez.

Ertelenmiş mehir yalnız boşanmada değil, kocanın ölümüyle de muaccel olabilir; bu durumda talep mirasçılara karşı ileri sürülür. Mehir altın olarak kararlaştırılmışsa talep, ziynette olduğu gibi altının aynen verilmesi, bu mümkün olmazsa bedeli şeklinde kurulabilir; bedel bilirkişi tarafından belirlenir. Harç açısından mehir alacağı nispi harca tabidir. 06.10.2026 itibarıyla karar ve ilam harcı, değerin binde 68,31'idir ve dörtte biri dava açılırken peşin ödenir (Harçlar Kanunu m.28 ve 1 sayılı tarife).

Mehir senedinizin geçerliliğini ve talebin hangi yolla ileri sürüleceğini değerlendirmek için bir avukata danışmanız önerilir.